Onthechting is de derde opgave van Boeddha, het is één van de moeilijkste opgaven die het boeddhisme stelt. Denk maar aan het verhaal waarmee ik ben begonnen in het eerste deel, het verhaal van Hakuin, die zo kalm bleef toen hij ervan beschuldigd werd een meisje zwanger te hebben gemaakt.

Ik heb dat verhaal vooral gekozen omdat ik het zelf zo ontzettend moeilijk zou vinden om “onthecht” in die situatie te staan. Ik zou heel boos worden en tegen de leugen in zijn gegaan omdat ik niet als oude viezerik bekend zou willen staan. En als ik een tijdje voor een kind heb gezorgd, zou ik dat waarschijnlijk als het mijne gaan beschouwen en er geen afstand van willen doen. 

Hechten

Als je zegt dat je gehecht bent aan iets materieels (een mooi horloge), aan een situatie (een goede baan), aan een dier (je hond) of aan iemand (je geliefde, je kind, je beste vriend), is dat geen eigenschap van iets buiten je, maar het betekent dat je jezelf verbonden hebt, vastgezet, mentaal en emotioneel aan dat iets, die situatie, dat dier of die persoon. Ik moest wel even aan Marco Borsato denken

Het (zelf)beeld van Marco Borsato

Zijn leven stond na die eerste aanklacht op zijn kop, hij had net acht keer opgetreden in een vol Feijenoord-stadion en dat hield ineens op. De hele maatschappij had hem al veroordeeld: een viezerik die aan alle jonge meisjes zat. Dat beeld heb ik destijds ook meegekregen en als feit beschouwd. Hij had er nooit bij stil gestaan, dat zijn carrière zomaar kon stoppen. Hij ontkende heel hard en liet merken dat het hem heel erg veel deed.

Als zoiets gebeurt, raak je iets heel belangrijks kwijt, iets waaraan je gehecht bent.  In Borsato’s geval was het ook de identiteit die de hele maatschappij aan hem had gegeven die hij kwijtraakte. Dat beeld dat de maatschappij had zal in al die succesvolle jaren een deel zijn geworden van hoe hij zichzelf zag, van zijn zelfbeeld:  een populaire zanger, een sympathieke persoonlijkheid, gemaakt voor succes. En aan dat beeld was hij ongetwijfeld gehecht.  Na die massale aandacht voor zaken waarvan hij werd verdacht werd die vriendelijke, joviale zanger een opgejaagd en gekwetst dier en hij heeft zich jaren niet meer laten zien.  

We kennen allemaal de grote momenten van verdriet, verlies van geliefden, familieleden en vrienden, emotionele momenten. Zelfs bij het verlies van een huisdier kan het nog lange tijd duren voordat het gevoel van verdriet verdwenen is. Onze Friese stabij Spiky is al zes jaar dood, maar er gaat nog altijd iets door me heen, een golfje van weemoed, als ik zo’n zwart-witte hond zie. Dat wij emotioneel reageren op het verlies van iets vinden we heel normaal. En dan zijn er ook wel weer wegen te vinden om met die emoties om te gaan. Maar wat zegt de leer van Boeddha daarover?

Boeddha’s leer

In de leer van Boeddha kom je idealiter niet toe aan verwerking van emoties omdat het probleem bij de bron wordt aangepakt. En in die bron bevinden zich de wensbeelden over dingen die we wel “hebben”  maar niet willen verliezen, waar we aan vast willen houden, zoals geliefden, status, comfort.

In de vorige blogs werd duidelijk dat we niet echt ten volle in de werkelijkheid leven en dat de werkelijkheid sowieso aan een voortdurende verandering onderhevig is. Door je te bevrijden van de wensbeelden kom je niet toe aan een emotionele verwerking, want de emotie komt gewoon niet. Bevrijding van beelden over een gewenste toekomst geeft de ruimte om te genieten van wat er is en dat is anders dan wat er was en wat anders dan wat er zal zijn. 

Boeddhisten dachten in het begin dat je er misschien wel heel je leven over moet doen om zo ver te komen en ze zeiden er vaak bij dat je misschien wel meerdere levens daarvoor nodig zou hebben. Later zeiden ze dat iedereen dat in zijn leven moet kunnen bereiken. Bj mij gaat dat denk ik niet meer lukken, niet in dit leven, en ik verwacht ook niet dat de inzichten die ik nu heb opgedaan na mijn dood nog enige betekenis zullen hebben. Dat betekent dat ik, zolang ik leef, zal moeten omgaan met emoties.

Emoties, wat moet ik ermee?

En dan is de vraag, die ook op dit boekje van Marja Postema staat: hoe ga je om met emoties. Het antwoord daarop werd denk ik heel helder gegeven toen de Amerikaan Daniel Goleman het begrip Emotionele Intelligentie introduceerde in de jaren negentig in een boek met dezelfde titel dat nu nog een standaardwerk op het gebied van emoties is. 

De eerste twee dingen die je volgens hem moet doen zijn: (1) het erkennen van de emotie bij jezelf en vervolgens (2) het onder controle houden van je reacties. Deze twee stappen en het jezelf kunnen kalmeren vormen een fundamentele levenskunst en het jezelf kunnen kalmeren is een voorwaarde voor een gelukkig leven in alle sociale verbanden waarin we leven.

En in die sociale verbanden is het belangrijk om je te kunnen (3) inleven in “de ander”, zeker waar je emotie wordt gevoed door wat een ander je gedaan of misdaan heeft en dat (4) je over essentiële sociale vaardigheden beschikt. Wat verder helpt is dat (5) je dingen doet omdat je plezier hebt daarin en niet om daarmee “succes” of een andere beloning in de toekomst krijgt.

Uit de formulering hierboven blijkt al dat een voorwaarde om emotionele intelligentie te bereiken een bepaalde discipline vraagt. Dat sluit aan bij vijfde opdracht uit Boeddha’s leer, dat is controle hebben over je geest. Dat onderwerp komt aan de orde in deel 8 van deze serie. Maar eerst komt, volgende week, deel 7 over Compassie.

Heb je nog vragen over deze blogs, zou je misschien over sommige onderwerpen nog wat meer willen weten, dan kom ik daar graag in deel 9, de nabeschouwing, op terug. Laat dat weten via een mail naar koetjwm@gmail.com.

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Je kunt reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

Het leven in de werkelijkheid was de eerste opgave van Boeddha die ons helpt om bevrijd te worden van beelden die ons geluk in de weg staan. Het beseffen dat de werkelijkheid telkens anders is, is de tweede opgave.

Toen ik dit onderwerp ging voorbereiden was het eerste voorbeeld dat bij mij opkwam mijn verbazing over de oorlog in Oekraïne. Soldaten met tanks, geweren en kanonnen trokken een ander land in. Dat was toch niet meer mogelijk. Ik vond dat zo ouderwets, zo niet passend in mijn beeld van hoe de min of meer beschaafde wereld er uitziet. Er waren wel mensen die het binnenvallen in Oekraïne al hadden zien aankomen en niet verrast waren, maar ik denk dat het voor de meesten in Nederland een grote schok was.

Het was niet de eerste keer in deze eeuw dat we iets meemaakten dat we in die mate niet kenden, gebeurtenissen die ons beeld verstoorden van de wereld waarin we leven:

• de aanslagen in New York hebben,
• we hebben het woord tsunami leren kennen en
• en de wereld werd ontwricht door een nieuwe virusziekte.

Allemaal gebeurtenissen die we niet in beeld hadden als we over de toekomst dachten. En nu is Amerika in oorlog met Iran. Maar dat zou ook geen verrassing moeten zijn, zeker niet als je weet dat de VS sinds WO II bommen heeft gegooid op minstens dertig landen. 1)

Levensloper

Op individueel niveau kun je dat ook hebben. Ik ben op mijn 40^e gaan scheiden maar dat zag ik een jaar van tevoren nog niet aankomen en zeker niet dat mijn eerste echtgenote daarna nog maar drie jaar zou leven.

We zullen ook ons zelfbeeld misschien soms moeten bijstellen. Opeens bleek rond mijn 45^e dat ik toch maar beter geen manager kon zijn; dat kost een tijdje om dat te verwerken. Dat zelfbeeld is sowieso een veranderlijk iets; elke morgen opnieuw wordt het na de slaap samengesteld, het is dus niet een beeld dat ergens op een vast plekje in je hoofd ligt opgeslagen. Maar we blijven denken in doorlopende lijnen van verleden naar toekomst. Ik merk dat ik ook nu nog als het ware een loper naar de toekomst voor mijzelf heb uitgelegd, een mentale loper, waarop mijn leven verder zal gaan, een soort levensloper.

Maar: niets is zeker (behalve deze uitspraak dan) en alles is aan verandering onderhevig.

Van veel dingen weten we wel dat daar onzekerheden in zitten. Het meest alledaags: het weer en de voorspellingen die vaak toch net niet kloppen. De trein die vertraging heeft: in Nederland vertrekt 4 % van de treinen met een vertraging van meer dan 5 minuten en daar houden we min of meer rekening mee. Elk jaar een griepje. Een auto die niet start (voor ons een grote verrassing: onze Toyota Yaris Verso, 21 jaar oud, startte plotseling niet meer; dat we hadden we nog niet eerder meegemaakt. We belden een hulpdienst en die zij meteen: “Als die niet start kan dat alleen maar de accu zijn” en binnen een kwartier kwam hij aan met een nieuwe accu en konden we weer rijden).

Maar een heel ander verhaal is het bijvoorbeeld als een werkgever failliet gaat; dat zet het leven van degenen die dachten hun hele werkzame bestaan daar te slijten flink op zijn kop. Mij is dat gelukkig niet overkomen: als er iets is dat niet failliet kan gaan is het wel de Belastingdienst. Ik had al snel in de gaten dat ik het daar op verschillende plekken en met veel verschillende klussen prima tot mijn 65e zou kunnen volhouden en dat is ook zo gebeurd. Aan de mogelijkheid dat daar toch iets tussen had kunnen komen heb ik nooit gedacht.

De dood

Die toekomst van eenieder eindigt natuurlijk met de dood en verstandelijk gezien ben ik blij dat ik een keer dood ga, de dood is bij al het organische leven een voorwaarde voor continuïteit van de soort. Wij zouden zonder het sterven van onze voorouders met 100 miljard mensen op deze planeet zijn en dat lijkt me wat te veel van het goede. We mogen blij zijn dat we leven, dat wij geboren zijn, want het meeste potentiële leven wordt niet geboren. 2)

Maar wat mijzelf betreft: nu even niet doodgaan, ik heb het nog erg naar mijn zin. Als ik dan dood ben, dan zal ik daar, vermoed ik, geen recensie over kunnen geven; ik denk dat het waarnemen, het denken en het voelen dan helemaal is opgehouden en er is dan niets meer waar ik dan bewust van ben en er is dus ook niets meer te melden. Harry Mulish zei eens: “Dood zal ik alleen voor de levenden zijn, niet voor mezelf. Ik bedoel, ik kan niet dood zijn. Dood zijn altijd anderen.”

Alle samenklontering van materie is tijdelijk. Dat geldt voor de zon, die over 6 miljard jaar uitgedoofd zal zijn, zij is inmiddels al over de helft van haar bestaan, en dat geldt ook voor ons lichaam. Gedurende de zes minuten die je wellicht besteedt aan dit artikel sterven er bij jou ongeveer 1 miljard cellen en worden er even zoveel aangemaakt. En tegelijk verouderen en sterven al onze lichamen als zodanig, die na een “ter aarde bestelling” door ander levende organismen worden verteerd. Dat had Toos in het Haarlems Dagblad ook in de gaten. Op weg naar een bijeenkomst op de Dag van de Filosofie zei Toos tegen haar man:  “Zeg, Henk, wist jij dat er na je dood meer leven in jou zit dan nu?“

Is er dan niets blijvends?

Het is niet uit te sluiten dat er nog iets voortleeft na onze dood dat kenmerken met zich meedraagt van de mens bij leven. Verhalen dat er niets is na de dood zijn niet spannend, ze bieden geen perspectief en je bent gauw uitgepraat omdat je niet kunt bewijzen dat er niets is na de dood. Daarentegen zijn er misschien duizenden verhalen die gaan over een leven na de dood. Die verhalen hebben een bepaalde aantrekkelijkheid (“je gaat niet echt dood”) maar ik heb in deel 2 van deze serie een uitspraak van Boeddha aangehaald die mij er ook toe bracht om in de Boeddha-reeks niet in te gaan op levens na de dood, reïncarnatie etc. Maar of je nu wel of niet in een leven na de dood gelooft, dat maakt niet uit voor de opgave om je te realiseren dat alles voortdurend verandert.

Het besef van veranderlijkheid, dat alles zich in een constante transformatiestaat bevindt, is essentieel om in de realiteit te leven.

De derde opdracht komt volgende week aan de orde: het onthechten.

____________________________

1)Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog (1945) hebben de Verenigde Staten bombardementen, luchtaanvallen of drone-aanvallen uitgevoerd in/op 30 landen, onder andere Noord-Korea, Vietnam, Cambodja, Laos, Irak, Syrië, Libië,  Joegoslavië, Panama, Cuba, Jemen, Iran en Afghanistan.

2) De Finse symphonic metalband Nightwish heeft voor de concerttour die ze in 2015 gaven de titel gekozen “Endless forms most Beautiful”, de aanduiding die Darwin heeft gegeven aan wat er tot stand is gekomen door de evolutie op de aardbol. Aan het einde van hun optreden gaf de bekende evolutionair-bioloog Richard Dawkins daar nog een korte toelichting over. Het hele concert kun je zien op Youtube (Nightwish – Live at Wembley Arena 2015)  Dit is de tekst die hij uitsprak (vertaald uit het Engels met chatgpt):

Wij gaan sterven en daarmee behoren wij bij de gelukkigen.

“Ik ga sterven, en dat maakt mij gelukkig? Is de dood dan niet iets slechts?“

De meeste mensen zullen nooit sterven, omdat zij nooit geboren zullen worden. De mogelijke mensen die in mijn plaats hadden kunnen bestaan, maar die in werkelijkheid nooit het daglicht zullen zien, zijn talrijker dan de zandkorrels van de Sahara. Onder die ongeboren geesten bevinden zich ongetwijfeld dichters die groter zouden zijn geweest dan John Keats en wetenschappers die groter zouden zijn geweest dan Isaac Newton.

Wij weten dit omdat het aantal mogelijke mensen dat door ons DNA kan worden voortgebracht, het aantal werkelijk bestaande mensen zo enorm overstijgt.Tegen de achtergrond van deze verbijsterende kansen zijn het jij en ik, in al onze gewoonheid, die hier zijn. Wij behoren tot dat bevoorrechte kleine aantal dat, tegen alle verwachtingen in, de loterij van de geboorte heeft gewonnen. Hoe durven wij dan te klagen over onze onvermijdelijke terugkeer naar die eerdere toestand, de toestand waaruit de overgrote meerderheid nooit is opgestaan?

Er schuilt grootsheid in deze visie op het leven, met zijn vele krachten, die oorspronkelijk werden ingeblazen in enkele vormen of misschien slechts één enkele vorm. En terwijl deze planeet volgens de onveranderlijke wet van de zwaartekracht haar banen bleef beschrijven, hebben zich uit zo’n eenvoudig begin eindeloos veel vormen ontwikkeld — de mooiste en wonderbaarlijkste denkbaar — en blijven zij zich ontwikkelen.

(De laatste alinea is een vertaling van de beroemde slotzinnen uit On the Origin of Species van Charles Darwin)

Foto: Pixabay duszkolandia-the-war-7152543

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties, vragen, opmerkingen, suggesties stel ik zeer op prijs. Je kunt mij, Jan Koet, via mail bereiken op koetjwm@gmail.com.

Je kunt ook reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

Op de Dam in Amsterdam staat aan de ene kant een monument en aan de andere kant een paleis. Dat is algemeen bekend. Maar eigenlijk weet ik niet of dat nu ook het geval is. Als monument en paleis opeens verdwijnen, dan duurt het niet lang voordat ik daar wat van hoor, maar tot die tijd zal ik denken dat de werkelijkheid is dat die twee bouwwerken daar staan. Dat is dan in mijn verbeelding en op basis van indrukken uit het verleden, maar ik kan niet zeggen dat dat de werkelijkheid nu is. 

We willen een idee hebben van de ons omringende wereld, een beeld van onze “relevante omgeving”, ook van wat we niet kunnen waarnemen. Er zal best veel van kloppen, maar waarnemen dat het er nu is en ergens van uit gaan, dat zijn twee compleet verschillende dingen.

Denken

In de vorige blog gaf ik voorbeelden van onmiddellijke reacties op wat we waarnemen. Die snelle reactie op alles wat we tegenkomen zie je ook bij het denken. 

Wij bouwen in ons denken onder meer op ervaringen uit het verleden, maar vergeten daarbij dat ons geheugen niet te vertrouwen is. Rechercheurs en rechters worden heel vaak met tegenstrijdige verklaringen geconfronteerd, bijvoorbeeld getuigen van een schietpartij waarbij de ene getuige zegt één schot te hebben gehoord, maar anderen wel drie. 

Verder nemen we allerlei dingen aan die uit de wetenschap komen, maar we vergeten vaak dat het veelal om theorieën gaat waaraan dan een bepaalde waarschijnlijkheid wordt toegekend die minder is dan 100%. Een satelliet die wat verder vloog dan de vorige zorgde afgelopen jaar zeker één keer per maand voor de uitroep: “we moeten nu ons huiswerk over het ontstaan van het heelal of verschijnsel X weer helemaal overnieuw gaan doen”.  

Het beeld dat we hebben over de wereld is niet de werkelijkheid, het is een fantasie gebaseerd op ervaringen uit het verleden, op beelden van anderen en het denken dat met talloze gebreken tot stand komt. 

Wij en zij

Ons denken is heel vaak bezig met categoriseren. Alle voorwerpen die speciaal gemaakt zijn om op te zitten noemen we “stoel”. Dat is een etiket en dat maakt het gemakkelijk om te communiceren. We weten allemaal wel wat wordt bedoeld met “stoel”. Maar we plakken ook etiketten op groepen: millennials, boeren, mannen, asielzoekers, democraten, fans van een bepaalde voetbalclub, etc. Bij elk etiket wordt een algemene kwalificatie gegeven van de leden van die groep.

Ik was een keer in een meditatiecursus in Duitsland waaraan veel Duitsers meededen. Na een uur was mijn beeld over Duitsers radicaal veranderd, ik zag alleen maar heel vriendelijke, warme en begripvolle Duitsers die helemaal niet zo scherp en luid spraken als mij altijd was voorgespiegeld. Ik denk dat ik er meteen een nieuw etiket op heb geplakt, althans een andere beschrijving van de eigenschappen, en dat was al voordat duidelijk werd dat één van de Duitse deelnemers mijn levenspartner zou worden. Die nieuwe inhoud klopte natuurlijk ook niet, want het idee dat alle individuele Duitsers vriendelijk, warm en begripvol zijn is niet de werkelijkheid en net zo onwaar als het tegendeel.

De enige werkelijkheid is dat er individuen zijn die verschillen van andere individuen, ook al zitten ze in dezelfde groep en moeten we de kracht van groepsprocessen niet onderschatten. In de meditatiegroep was zachtheid en begripvol ook een groepscode. 

Conclusies worden vaak te snel getrokken en daarom mag je best heel vaak de vraag stellen “hoebedoelu?” of het bewuste denken inschakelen met de vraag: “Is dat zo?”  En het beste antwoord is vaak: “ik weet het niet”, maar dat is niet wat ze in de media willen horen, het past niet in onze behoefte aan een duidelijk beeld van alles om ons heen en ik hoor het ook niet graag uit mijn mond komen.

Wensbeelden in plaats van de werkelijkheid

We hebben allemaal gedachten over de dingen die we graag willen hebben aan materiële en immateriële zaken. Van wat we nog niet hebben maken we een voorstelling en goede dingen die we al hebben willen we niet kwijt. En we denken gelukkig te worden als die wensen worden gerealiseerd. 

Er zijn een paar redenen waarom dat niet gaat werken

• “het bezit van de zaak is het einde van ’t vermaak”; als je twee weken in die nieuwe Audi rijdt ben je onderweg al lang weer bezig met het nadenken over gisteren en over wat je straks gaat doen en blijkt de auto misschien toch wat duur in gebruik
• er kan vrees ontstaan dat je weer kwijtraakt wat je hebt gekregen 
• tegen de tijd dat het wensbeeld wordt gerealiseerd, zullen er weer nieuwe wensen zijn die het stilstaan bij de gerealiseerde wens snel zullen overheersen.

Elke levensfase kent verschillende wensbeelden over de toekomst. Kinderen zeggen vaak “als ik later groot ben” en daarna komt eerst feesten, een tussenjaar, een studie afmaken, een carrière, een gezin en dan op weg naar een lange en gezonde laatste levensfase. 

De gedachte dat iets in de toekomst jou geluk bezorgt, je zorg om dat te realiseren en je angst om te verliezen wat je nu hebt, staat het ervaren en dus ook het genieten van wat er nu is vaak in de weg; we offeren ons huidige geluk op voor iets in toekomst en dus voor een illusie. 

Mensen die bezig zijn met dat toekomstbeeld of met de angst om te verliezen wat ze hebben (ik zou bijna zeggen: wie niet?) zijn op die momenten niet met hun hoofd bij wat ze op dat moment aan het doen zijn. En er is onderzocht dat wanneer dat het geval is, de mensen minder geluk ervoeren dan wanneer ze wel de aandacht hebben voor waar ze (mee bezig) zijn. 

En de werkelijkheid zit sowieso niet in je hoofd. 

Met deze uitspraak sluit ik twee blogs af over de eerste opgave die uit de leer van Boeddha volgt: “Leven in de werkelijkheid”. 

In vier volgende blogs komen de andere opgaven aan de orde:

• Besef dat alles veranderlijk is
• Hecht je niet
• Leef met compassie
• Heb controle over je geest

Nu zeg ik er al even bij dat de laatste opgave eigenlijk de eerste is die je in praktijk moet brengen, want zonder controle van de geest krijg je de andere vier niet voor elkaar. 

FOTO”s

Dam met paleis en monument: still uit webcam https://www.skylinewebcams.com/

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties, vragen, opmerkingen, suggesties stel ik zeer op prijs. Je kunt mij, Jan Koet, via mail bereiken op koetjwm@gmail.com.

Je kunt ook reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

OVER WAT ER IS

In de beschrijving van vijf opgaven van Boeddha gaat het niet over een theorie, een bedenksel of iets anders dat buiten je ligt. Het gaat over elke lezer zelf en het gaat over mij. Het laat zien hoe de feiten van het leven zijn.

De eerste opgave van Boeddha is: leven in de werkelijkheid. En de werkelijkheid is dat wat er voor jou bestaat “in het echie”. En dan gaat het niet over

• wat je denkt dat er is, of
• wat je gehoord hebt dat er is of
• wat wetenschappers en nu.nl zeggen dat er is, of
• wat er al geweest is (want dat is er niet meer) of
• wat er in de toekomst is (want dat is er nog niet en over de toekomst bestaat geen enkele zekerheid).

De enige werkelijkheid, voor jou en voor mij, is volgens de Boeddhistische leer wat er nu is en dat is voor jou wat jij op dit moment kunt waarnemen met je zintuigen en voor mij is het wat ik nu kan waarnemen met mijn zintuigen. Als ik bovenstaand lijstje zo bekijk, kom ik tot de conclusie dat we in ons hoofd meer dingen hebben die niet werkelijk zijn dan dingen in de werkelijkheid.

En als we dan die werkelijkheid willen ervaren, zullen we merken dat we die zelden in de pure vorm zien. We kunnen namelijk moeilijk onderscheiden wat enerzijds de pure waargenomen signalen zijn (het geluid, het beeld, de geur, etc.) en anderzijds de associaties die we daar direct omheen leggen. Ons bewustzijn zorgt er voor dat we direct worden voorzien van “betekenisvolle” informatie.

Luchtalarm

Op de 1^e maandag van de maand, morgen dus weer, om 12:00 uur gaan de sirenes. De feitelijke waarneming, de naakte waarneming zoals de boeddhisten zeggen, zal zijn een geluid met een bepaalde klankkleur en een afwisseling van toonhoogte en volume. Wij, in Nederland woonachtige burgers, zeggen dan: O, het is weer de eerste van de maand, nog één maandje en dan gaan we met vakantie; de tijd vliegt.

Toeristen die dat horen zullen zich misschien afvragen wat er aan de hand is, onzeker zijn, ze weten niet of ze iets moeten doen. Mensen die net uit Oekraïne, Dubai of Iran zijn gekomen voelen meteen gevaar, waar is de dichtstbijzijnde schuilkelder? Vliegen er misschien drones over ons hoofd?

We hebben, allemaal vanuit onze eigen individuele situatie en ervaring, al snel een interpretatie gegeven, er komt meteen een mentale stroom op gang en de naaktheid van de waarneming is direct bedekt met extra’s.

De amygdala

In de huidige wetenschap wordt in dat waarnemingsproces een belangrijke rol gezien voor de amygdala (pijnappelklier) in de hersens. Die heeft een lijstje van situaties die tot onmiddellijke acties moeten leiden. En hij is snel. Nog voordat wij het signaal bewust hebben meegekregen is al bepaald of er iets speciaals mee moet gebeuren. De amygdala schakelt bijvoorbeeld direct de “vluchtreactie” in, want de amygdala is van de fight, flight of freeze reactie. Het lichaam wordt dan klaargemaakt voor actie. Het lichaam reageert dus niet op de naakte waarneming maar op de betekenis die er in ons brein aan wordt gegeven.

Ik ben wel eens geschrokken van de volgende situatie: ik reed rechts op de snelweg achter een bestelauto; die ging inhalen en in een fractie zie ik dit:

de voorkant van een vrachtwagen!

Dat gaf een korte schrikgolf: “er komt een auto op me af” dacht ik in een flits. Maar het bleek een vrachtwagen die op de oplegger van een andere vrachtauto was geladen met zijn neus naar mij toe. De amygdala reageerde voordat de informatie in mijn hersens was aangekomen dat de vrachtauto met dezelfde snelheid als ik reed. Ik werd direct gealarmeerd en klaargemaakt om actie te ondernemen. Maar voordat ik kon remmen of uitwijken constateerde ik dat het niet nodig was.

Overleven

We krijgen dus bijna nooit de zintuigelijke signalen sec te zien. En eigenlijk zien we maar heel weinig. Onze ogen flitsen heen en weer naar verschillende punten, de oogspier is de snelste spier die we hebben, en de rest kleuren we in. We krijgen aan de hand van een heel beperkte informatieset iets wat wetenschappers een “educated best guess” noemen. 1) Daardoor leven we eigenlijk in een soort “virtual reality”, dat is evolutionair zo ontwikkeld omdat dat voor onze overleving toch het beste leek.

Als je in het oerwoud naar alle bloemen, insecten, struiken en de vogels boven in het bomendek kijkt, kun je gemakkelijk die tijger missen. En als je die ziet ga je niet kijken hoe krachtig, snel en toch met veel souplesse dat levende organisme, met verticale strepen op zijn lijf, op je afkomt en zijn nog gave gebit aan je toont, dat wordt een “once-in-a-lifetime” ervaring. 

Vanuit de evolutie zijn we gericht op maar twee vragen: “Is er gevaar?” en “Is er wat te halen?”. Het waarnemen van de realiteit als zodanig staat op plaats twee. Het is als met lezen: we kijken (meestal) niet naar de vorm en de kleur van de letters en het materiaal waarop deze geschreven staan, maar zijn bezig met de betekenis van de tekens, woorden en zinnen.

Wetenschappers zeggen wel dat de mens geen waarheid-strategie heeft, maar een opbrengst-strategie: wij zetten ons waarnemingsvermogen zo slim mogelijk in om te overleven: gevaar vermijden en krijgen wat we nodig hebben (en liefst nog meer).

Doordat we noodzakelijkerwijs bij bijna alles wat we waarnemen de betekenis voor ons erbij geleverd krijgen, zitten we al direct in de mentale wereld, die bestaat uit een mix van herinneringen, concepten, vooroordelen, voorspellingen, vergelijkingen en emoties. Het is, zeker in de moderne tijd, een zeldzaamheid dat we stilstaan bij de zuivere werkelijkheid zoals die is.

In deel 8 van deze serie,  Controle over de geest, zal ik ingaan op de mogelijkheden om in het leven van dag tot dag die werkelijkheid toch wat meer te ervaren.

______________________________

1. Verkeerde conclusies

Misverstaan

Uit wat we waarnemen kunnen we verkeerde conclusies trekken over de aard van wat we zien, horen, en dergelijke. Wat iemand letterlijk zegt wordt door ons consequent aangevuld met wat we denken dat daarmee bedoeld wordt en vaak ontbreekt de tijd of de zin om de vraag te stellen “Wat wil je hier eigenlijk mee zeggen”. Er is veel ellende op de wereld omdat we anderen niet goed begrijpen en zelf niet altijd begrepen worden. Als iemand iets tegen je zegt kun je het opvatten als een feitelijke inhoudelijke mededeling of vraag, als een beroep dat op je wordt gedaan, als een vorm van zelfopenbaring of een uiting die over de relatie gaat. (“Schat, staat de grijze bak al buiten?”). Of er is een misverstand over een gebaar.

Ik liep een keer met een vriend door het bos, te joggen, hij liep een paar meter achter mij en ik zag vóór mij een boomstam dwars over het pad liggen en wierp mijn arm omhoog met de bedoeling dat hij zou begrijpen dat er een obstakel was en dat ie moest springen, maar hij keek omhoog waar mijn hand naar wees. 

Niet volledig bewust zijn

De hersenen reageren op de signalen zoals die daar binnenkomen en daar zit soms een vervorming in van de realiteit. Zo kon het zijn dat ik in mijn halfslaap een vogel een prachtig ochtendlied hoorde fluiten,

maar even later moest ik constateren dat het mijn eigen gesnurk was; het interpretatie-systeem in mijn hoofd was nog niet opgestart. Als je nog in je halfslaap zit, niet helemaal bij bewustzijn, ben je niet in de realiteit.  

Onjuiste informatieverwerking

Een keer wist ik zeker dat er een prachtige maansverduistering was en wilde iedereen al bellen dat er een prachtig hapje uit de volle maan was, maar het bleek dat ik bij de oogarts iets te fel licht op een hoekje van mijn netvlies had gekregen. Wat mijn oog bereikte was helemaal rond, maar in de informatieverwerking tussen het hoornvlies en de aanbieding van informatie aan het bewustzijn viel er een stukje weg, waardoor ik een andere betekenis aan die waarneming gaf.

Deze voorbeelden geven ook aan dat de vraag “Is dat zo?” wel vaker handig kan zijn.

FOTO”s

Luchtalarm: Pixabay

Omgekeerde vrachtauto: iStock

Boomstam op bospad: Chagpt

Zangvogel: Pixabay charlvera-bird-7752672

Maansverduistering; foto en bewerking Jan

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties, vragen, opmerkingen, suggesties stel ik zeer op prijs. Je kunt mij, Jan Koet, via mail bereiken op koetjwm@gmail.com.

Je kunt ook reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

VIER WAARHEDEN EN EEN ACHTVOUDIG PAD

Wat Boeddha precies heeft gezegd over de werking van de geest kunnen we niet achterhalen. Veelal wordt aangenomen dat hij rond 480 v. Chr. is geboren aan de voet van de Himalaya, maar pas vele jaren na zijn dood werden de leringen opgeschreven en dat was niet in de taal uit de streek. De oudste teksten zijn, meer dan 300 jaar later en 3000 km van zijn geboortestreek verwijderd, opgeschreven door volgelingen op Sri Lanka in hun taal Pali. Van nog latere datum zijn de oudste in het Chinees en Tibetaans geschreven teksten. Alles bij elkaar tienduizenden pagina’s tekst, die uit vele monden is opgetekend en daardoor behoorlijk verschillend zijn van elkaar.

Maar er zijn twee belangrijke onderdelen die je bijna overal terugvindt. Dat zijn de vier edele waarheden en het achtvoudige pad.

De vier edele waarheden

(1) De mens lijdt 

(2) met als oorzaak verlangen en gehechtheid en

(3) dat lijden stopt door het wegnemen van die oorzaak en

(4) om dat te bereiken volg je het achtvoudige pad.

Wij lijden omdat we

–  onwetend zijn over de ware aard van de dingen

–  ons niet realiseren dat dingen niet blijvend zijn

–  gehecht zijn.

Het woord lijden gebruiken we meestal niet (hoewel iedereen wel de uitdrukking kent: de mens lijdt het meest om het lijden dat hij vreest), maar het gaat hier over de hele set van emoties van verdriet, angst, jaloezie, boosheid, teleurstelling, etc.

Het lijden ontstaat doordat de realiteit niet overeenkomt met onze (wens) beelden. We maken een voorstelling van wat ons gelukkig zou kunnen maken en we denken levensgeluk te vinden in het realiseren van die voorstelling. Tegenwoordig wordt dat wensbeeld wel de droom genoemd die je dan moet waarmaken, bijvoorbeeld een eigen huis hebben op een toplocatie, succes op je werk en in de liefde, wereldkampioen worden en gezond heel oud worden.

De mens heeft een fantastische verbeeldingskracht, nuttig voor van alles en nog wat. Maar het probleem is dat deze verbeeldingskracht wordt gebruikt om, zoals de kenner van het Boeddhisme Han de Wit zegt “egocentrische verbeeldingen te maken van de werkelijkheid”. En die kloppen dan niet. “Botsing met de realiteit leidt tot existentieel ongemak”. Een onverwacht ontslag, een ongeluk van je beste vriend, dat past niet in het beeld (verbeelding dus) dat je vlak daarvoor had.

Het achtvoudige pad

Aan dat ongemak, het lijden, de opeenvolging van emoties, kan volgens de leer een einde worden gemaakt door het volgen van het achtvoudige pad.

Het gaat over drie gebieden:

–  gedrag (1) juist spreken, (2) juist handelen en (3) juist je brood verdienen met als uitgangspunten respect voor het leven, de waarheid spreken en compassievol zijn met de medemens

–  wijsheid: (4) inzicht in de leer en (5) gedachten en intenties in overeenstemming met die leer en

–  de geest: (6) gericht zijn en inspannen om het goede te doen, (7) bewustzijn van lichaam, gevoel en gedachten en (8) concentratie op zelfkennis; reflecteren op wat je ervaren en geleerd hebt.

De opdrachten van Boeddha

De Italiaanse psycholoog en filosoof Giulio Cesare Giacobbe heeft het achtvoudige pad omgezet naar vijf aanwijzingen/opdrachten hoe we volgens Boeddha bevrijd kunnen worden van het lijden en dat zijn:

1.    Leef in de werkelijkheid

2.    Besef dat alles veranderlijk is

3.    Hecht je niet

4.    Leef met compassie

5.    Heb controle over je geest

En wat is dan het resultaat? Volgens boeddhistische teksten kom je in het nirwana als je dat achtvoudige pad hebt gevolgd. Dan is er geen lijden meer in dit leven.

Nirwana en wedergeboorten

In de tijd van Boeddha ontstonden ideeën over karma en wedergeboorte in volgende levens. In de geschreven teksten van twee eeuwen na zijn dood vind je die ideeën terug. Daar wordt dan aan toegevoegd, dat als je eenmaal het nirwana hebt bereikt, dat je dan niet meer wedergeboren wordt en dus altijd “in het nirwana” zou blijven.

Boeddha zou zelf meer dan 500 verhalen hebben verteld over zijn vorige levens. Maar het is de vraag of Boeddha dat idee zelf ook omarmd heeft en het wordt goed mogelijk geacht dat deze teksten zijn ontstaan in de geest van de veranderende ideeën over leven na de dood. Er is namelijk ook een tekst waarin Boeddha zegt: “ideeën over het voortleven na de dood brengen geen vrede, kennis of wijsheid, die naar verlichting leidt. Ik ga niet in op dergelijke ideeën.” In deze serie wil ik me dan ook beperken tot zaken die spelen tijdens het leven van de mens hier op aarde. Ik word daarin gesteund door iemand als de Vietnamese boeddhist Thich Nath Hanh, die zegt:  ”Heel simpel: het nirwana is bevrijd zijn van verkeerde ideeën en de pijn die door die ideeën wordt veroorzaakt. Het Nirwana is hier en nu.”  

De leer van Boeddha heeft in essentie betrekking op de werking van de geest van de mens en hij geeft aan hoe de individuele mens kan worden verlost van lijden, “existentieel ongemak” en emoties als angst, verdriet, jaloezie, etc. Zijn aanwijzingen kunnen worden vertaald naar vijf “opdrachten” en die bespreek ik in de volgende berichten, mede aan de hand van wat de moderne wetenschap daarover zegt.

_________________________

Foto: Buddo.org, pali-teksten

Een overzicht van geraadpleegde literatuur voeg ik toe aan de laatste blog van deze serie.

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties, vragen, opmerkingen, suggesties stel ik zeer op prijs. Je kunt mij, Jan Koet, via mail bereiken op koetjwm@gmail.com.

Je kunt ook reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

BOEDDHISTISCHE EN 21-E EEUWSE INZICHTEN IN DE WERKING VAN DE GEEST

Dit is de eerste blog in een serie van negen over de werking van de geest volgens de psychologische inzichten van Boeddha en die van deze tijd. In deze reeks beschrijf ik welke inzichten Boeddha 2500 jaar geleden in de wereld heeft gebracht met daarbij de belangrijkste vraag of die ons nu nog kunnen helpen in het leven van alledag, als we kijken naar wat de wetenschap van nu daarover zegt en wat we (“Jan en alleman”) allemaal van dag tot dag ervaren.

We kennen het Boeddhisme van glimlachende monniken, mantra’s zingen, strenge zenmeesters en vooral van de Boeddha-beelden ….

Die Boeddhabeelden hebben de tuinkabouters uit de tuincentra en de tuinen verdrongen, maar zijn ook op de vensterbanken vaak te zien in de plaats van de geraniums. Op TV en op reizen waarin we de cultuur willen snuiven van verre gebieden komen we tempels tegen met gouden Boeddhabeelden, gongen en bellen, waar indrukwekkende, maar onbegrijpelijke ceremonieën worden uitgevoerd door rijkelijk uitgedoste monniken.

… maar die beelden moeten we in deze serie allemaal vergeten. 

Vanaf de eerste aflevering van de berichten uit de werelden van Jan .. en alleman ben ik op zoek naar hoe het nou eigenlijk in elkaar zit. Hoe wij de wereld ervaren en hoe wij op alles buiten ons reageren en hoe dat wordt bepaald door wat en hoe we waarnemen, welke emoties daarbij worden opgeroepen en hoe ons denken in elkaar zit: de werelden van het waarnemen, het voelen en het denken. 

Gautama Siddharta, later de Boeddha, stelde die vraag ook, toen hij geconfronteerd werd met de droefenis die hij aantrof en waarbij hij constateerde: alles is lijden. Hij was in zijn jonge jaren nooit buiten geweest en had een zorgeloos, luxe leventje geleid totdat hij daarvan helemaal genoeg had en naar buiten ging. Hij schrok heel erg van wat hij daar aantrof: ziekte, dood, gebrek en overal mensen die het niet naar hun zin hadden, ongelukkig waren.

Wat volgde was een periode waarin hij vrede in zichzelf probeerde te vinden. Dat heeft hij jaren gedaan door te leven als bedelaar, yoga-beoefenaar en zichzelf uithongerende bos-asceet. Hij ging dus van het ene uiterste, die grote luxe, naar het andere uiterste. Maar zonder succes.

Uiteindelijk besloot hij onder een boom te gaan zitten en hij nam zich voor daar pas weer onder vandaan te komen als hij de oorzaak van het lijden had gevonden en ook hoe de mens weer van het lijden kon worden verlost. En hij vond die verlossing bij zichzelf en zou daarna ook anderen de weg daarheen wijzen.

In de volgende aflevering  geef ik een beschrijving van zijn bevindingen. In de afleveringen daarna worden die toegelicht en worden zij aangehouden tegen onze dagelijkse ervaringen en wetenschappelijke inzichten van de 21^e eeuw, 2500 jaar later.

Op deze manier kunnen we zien of en zo ja welke betekenis die oude leer voor ons kan hebben.

Misschien symboliseert dit Boeddha-beeldje die benadering. Het staat in ons toilet, herinnert ons aan de waarde van stilte, maar heeft ook een papieren muts op die gebruikt kan worden als de toiletrol plotseling op blijkt te zijn en we bewaren daar ook een reserve stukje zeep.

Deze eerste aflevering sluit ik af met een verhaal dat verteld wordt over Hakuin die van 1686 tot 1769 in Japan leefde en als één van de grootste zen-leraren van Japan wordt gezien.

“Is dat zo?’

Zenmeester Hakuin werd door zijn buren geprezen als iemand die een rein leven leidde.

Naast hem woonde een knap meisje, waarvan de ouders een kruidenierswinkel hadden. Plotseling ontdekten haar ouders dat het meisje zwanger was.

Ze werden er erg kwaad om. Het meisje wilde niet verklaren wie de man was die haar zwanger had gemaakt, maar toen het kind werd geboren, noemde ze tenslotte de buurman, zenmeester Hakuin als de vader. Woedend gingen de ouders naar de meester en brachten hem het kind. Het enige dat hij daarop zei was  ”Is dat zo? Ben ik de vader?”

Hakuin verloor door deze beschuldigingen zijn goede naam, maar dat deerde hem niet en hij zorgde erg goed voor het kind; gaf het melk en al het andere dat het nodig had en dat kocht hij gewoon bij zijn buren.

Maar na een tijdje kon het jonge moedertje het niet langer uithouden. Ze vertelde haar ouders de waarheid: de echte vader van het kind was een jongeman die op de vismarkt werkte. Onmiddellijk gingen de moeder en de vader van het meisje naar Hakuin; zij vroegen hem om vergeving, putten zich uit in verontschuldigingen en vroegen het kind terug. Hakuin was bereid het af te staan. Toen hij ze het kind teruggaf zei hij alleen maar: “Is dat zo? Ben ik niet de vader?”

____________________________

Afbeelding Boeddha met telefoon: Pixabay buddha-8521794_1920

Afbeelding Hakuin: Pexels-teddy-7300470

Boeddha op toilet: foto Jan

O O O O O O O O O O O O O

Heb je vragen of opmerkingen over deze blog, aarzel dan niet te reageren. Je kunt mij, Jan Koet, via mail bereiken op koetjwm@gmail.com.

Je kunt ook reacties achterlaten via de knop hieronder; die reacties kunnen ook voor anderen zichtbaar zijn. NB Die knop werkt niet wanneer je dit bericht leest op Linkedin.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

Deze week sloot Lubach op RTL4 zijn woensdag-aflevering af met het openen van Lubachs Comedy Club. Het was voor een optreden van een jonge vrouw met dezelfde achternaam als die van mij en ik ken haar erg goed. Humor kent veel genres en zij, Marie, opereert als stand up comedian. Haar kijk op en benadering van comedy heeft zij neergelegd in een stukje in het Filosofie Magazine van afgelopen maand.

“Comedy hoeft geen maatschappelijke boodschap te hebben. Ik vind het wel mooi als je dicht bij iemand mag komen. Dat probeer ik na te streven: dat de mensen in het publiek even uit zichzelf naar het universele worden getrokken en verbondenheid voelen. In de eerste paar jaar dat ik stand-up deed, dacht ik dat ik alleen maar rare grapjes aan het maken was. Een van die optredens ging over mijn zoektocht naar mijn seksuele identiteit. Aan het einde kwam er iemand naar me toe die zei: doordat ik jou heb gezien, begrijp ik mezelf beter. Comedy kan ervoor zorgen dat je iets meer van het mens-zijn snapt.”

Maar dat werkt niet altijd zo. 

Na afloop van een voorstelling bood een vrouw haar diensten aan als psycholoog en gaf aan Marie een visitekaartje voor psychische behandeling.

Ik ga wel eens mee met een optreden. Het was in Breda, de show was afgelopen en Marie en ik stonden even bij elkaar, toen een man met een grote grijns naar ons toekwam en zei: “Mag ik jullie feliciteren? Met elkaar!”. Wij vroegen hoezo met elkaar? “Nou, omdat jullie allebei een zieke geest hebben. Marie om wat ze op het toneel allemaal zegt en u omdat u dat allemaal goed vindt”. Het was duidelijk dat hij zich niet helemaal herkende in wat er in de show werd gebracht, in de voorgehouden spiegel zag hij zichzelf niet. 

De waardering voor humor verschilt sterk van mens tot mens en er zijn veel genres. Maar het geeft vaak verlichting, relativering en het vergroot misschien ook je zelfkennis. 

Marie is begin dit jaar door de Volkskrant aangewezen als hét comedy-talent van 2026. In het artikel waarin dit wordt aangekondigd hebben drie mannen over haar geschreven:

Raoul Heertje, cabaretier en regisseur van haar eerste voorstelling: ‘Zodra Marie op een podium verschijnt, voel je: hier is wat bijzonders aan de hand. Ze ziet er lief uit, maar heeft ook nogal wat te verhapstukken met zichzelf en met de wereld. Haar rare oplossing is om dat uit te vechten op een podium. Ik moet het allermeest om haar lachen als ze losgaat in contact met iemand in de zaal. Ze geeft commentaar op degene die ze aanspreekt, maar we weten allemaal dat ze het ook over zichzelf heeft.’

Tim Fransen, cabaretier: ‘Toen ze mijn voorprogramma deed, was een van haar eerste zinnen: ‘Ik ben net als Tim cum laude afgestudeerd in de filosofie, maar ik zou daar zelf nooit over beginnen”. Het is altijd troostrijk om naar iemand te kijken die een beetje zoekende is in het leven, omdat we allemaal op een bepaalde manier zoekend zijn. Marie bevraagt dingen die in onze samenleving als vanzelfsprekend worden gezien en combineert dat met een persoonlijk perspectief. Het gaat veel over sociale angst, zoals wat je doet wanneer je aankomt op het perron en je trein op het punt staat te vertrekken. Trek je een sprintje, of kies je ervoor om casual naar de trein toe te wandelen, zodat het voor andere mensen lijkt alsof je sowieso van plan was om de volgende nemen. Ik vind het leuk als een comedian iets benoemt wat je zelf ook al eens hebt ervaren, maar niet als zodanig had opgemerkt. Je voelt je dan bijna betrapt omdat je het herkent.

Marcel Haug, eigenaar van comedyclub Haug in Rotterdam waar Marie “regular” is: ‘Ze begon in 2021 als open mic’er in onze club. Ik zag een jonge vrouw die vol in het leven staat, niet bang. Haar eerlijkheid vind ik geweldig. Ze geneert zich niet voor wie ze is. Ze is natuurlijk ontzettend grappig, maar ook gewoon een heel leuk mens. Prettig in de omgang, positief ingesteld. Ik snap wel dat al die gasten met haar willen spelen.’

Marie zelf over deze complimentenstroom: ‘Wat ontzettend leuk om te lezen. Het is allemaal zo cute. Ik moest wel lachen om Marcels beschrijving ‘niet bang’. Ik ben juist heel bang! Daar vertel ik veel over op het podium. Ik wil daar ook graag open over zijn. Door die openheid lijkt het misschien alsof ik boven mijn angsten sta, maar helaas. In de rest (intelligent, bijzonder, ontzettend grappig, etc.) herken ik me dan weer wel héél erg.’

Als afsluiting van dit bericht geef ik het woord aan Arjen Lubach die een stapje opzij doet voor Marie Koet

PS. In de komende periode werk ik aan een geschreven versie van de lezing die ik afgelopen november heb gegeven onder de titel “Boeddha en de werelden van Jan .. en alleman”. Het gaat daarbij om de werking van de geest zoals Boeddha die beschreef en of we die kunnen plaatsen in de westerse wetenschap en in het leven van alle dag anno nu. Tot die tijd even geen berichten op de zondagmorgen.

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen (werkt niet voor de lezers via Linkedin); privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

(dit is niet het beloofde stuk over humor; dat komt volgende week)

Pasen is voor mij altijd iets waar ik blijheid bij ervaar: de grensovergang tussen de wintermaanden en al het moois dat daarna gaat komen; als de Pasen maar eenmaal gekomen is, dan lokt het buiten zijn, de zon en de warmte.

Pasen wordt geassocieerd met vruchtbaarheid en nieuw leven (eieren verven, verstoppen en –  laten – zoeken, de kleine gele kuikentjes en een bezoek aan de Keukenhof) en natuurlijk die extra dag vrij. Toen er nog zondagse winkelsluiting was, werden op de maandag alle Ikea-vestingen in Nederland bestormd; mijn geliefde en ik hebben aan die bestorming ook een keer meegedaan, maar konden in de overvolle hal tijdig tegen de stroom in aan de massa ontsnappen.  Pasen zal op de Nederlandse agenda’s nog wel jaren vermeld blijven, want ook de Nederlandse niet-christenen vinden dat die feestdagen – Kerst, Pasen, Hemelvaartsdag en Pinksteren – moeten blijven bestaan.

Aan het verhaal van het lijden en de kruisiging van Jezus wordt jaarlijks in kerken, concertzalen en op TV veel aandacht besteed. Dat gebeurt vooral op Goede Vrijdag.  De opstanding van Jezus uit de dood, die twee dagen later plaatsvond, wordt ook twee dagen na Goede Vrijdag gevierd. Het verhaal van die opstanding zoals ik dat op school geleerd heb was eenvoudig: Jezus was begraven op de vrijdag, hij was in een graf gelegd en er was een héél grote steen voor geplaatst. En op zondagmorgen waren er vrouwen die naar het graf kwamen en zagen dat die steen was weggerold en dat het lichaam van Jezus er niet meer in lag. Er was daar wel iemand, een man in het wit of een engel, die zei dat Jezus uit de dood was opgewekt, “zoals Hij al eerder had aangekondigd”.

Voor mij was vooral blijven hangen dat die steen zo groot was, dat, ook al was hij weer levend geworden, hij die steen nooit op zijn eentje had kunnen wegkrijgen. Nu vraag ik me af waarom ik toen niet gedacht heb: die steen moet daar op die vrijdag toch door mensen zijn geplaatst, dan moet ie ook van buiten af weer opzij gelegd kunnen worden. En nu denk ik: misschien hebben die Romeinen wel gedacht: Jezus was ook wel populair, we moeten ervoor zorgen dat het geen bedeplaats wordt daar en we zorgen voor een anoniem graf elders.

Eeuwig leven

Maar de apostelen en de Emmaus-gangers hebben Jezus daarna volgens het Nieuwe Testament nog wel gezien. De apostelen zeiden toen wat ze van Jezus al hadden gehoord: met zijn dood heeft Jezus de mensheid nieuw leven gegeven dat tot in eeuwigheid zal duren voor de gelovigen. En vanaf dat moment nam in de geloofsbeleving het leven na de dood een belangrijke plaats in en werd deze gebeurtenis tegelijkertijd symbool voor nieuw leven, later ook verbonden met (vruchtbaarheids-)rituelen bij het begin van het oogstjaar.

Het eeuwig leven komt voor in veel religies, maar ook zonder religieuze context ervaren mensen bijvoorbeeld dat hun overleden ouders nog steeds bij hun zijn. En als die doden nu bij ons zijn en met de levende aardbewoners communiceren, dan zullen wij straks, als wij dood zijn, op onze beurt ook nog contact zoeken met de achtergeblevenen, zo is gedachte. Ik heb zelf die ervaring niet. Ik hoor wel eens in mijn hoofd de stem van mijn vader of moeder, maar ik beschouw dat eerder als een soort echo uit het verleden en als stem zoals ik ook andere stemmen in mijn hoofd heb. Ik heb niet een gevoel van aanwezigheid van die overleden personen.

In Boeddhistische teksten komen verhalen voor waarin verteld wordt over vorige levens van Gautama Siddharta voordat hij “de” Boeddha werd. Er zijn daarover meer dan 500 verschillende verhalen in de tweeduizend jaar oude teksten 1). Het gaat dan niet om voorouders, maar om wie of wat je geweest bent voordat je geboren werd en bij Boeddha waren dat ook een olifant en een aap. En in Azië is er naast een grote voorouderverering ook de gedachte dat je in dit leven goede daden moet verrichten om het in je volgende leven goed te hebben.

Vragen

Ideeën van een eeuwig leven en van opeenvolgende levens roepen bij mij veel vagen op omdat ik op dat punt niets heb ervaren en geen toegang heb tot andere feitelijke informatie dan die gebaseerd is op ons fysieke bestaan. Er is materie, dode en levende, en er is straling in verschillende vormen van energie. En dat is het, daaruit kan ik alle waarnemingen, gedachten en gevoelens verklaren die ik heb. En wat ik niet kan waarnemen kan alleen maar ontspruiten uit mijn gedachten, mijn fantasie. En dan kun je alles bedenken. Maar als ik over een leven na de dood en volgende of vorige levens denk kom ik niet verder dan vragen. En daarvan kwamen de volgende bij me op:

Hebben alleen mensen een eeuwig leven? Waarom zouden het alleen mensen zijn? En wie bepaalt dan de grens? Kunnen we de neanderthalers nog tegenkomen straks? En de slimme chimpansees?

In welke vorm zien we elkaar terug? Welke stukjes uit het nu levende organisme doen niet mee met het uiteenvallen tot miljarden losse moleculen en blijven in een bepaalde samenhang bestaan? Of gaat er helemaal niets fysieks over?

In wat voor wereld komen we? Zijn we dan nog wel in het huidige heelal? Zijn we dan op een plek waar er geen tijd en ruimte is? Hebben we elkaar nog wat te vertellen als we dood zijn (“ Hoe is het jou?” , “Nou eigenlijk het zelfde als met jou”)?

Kan het zijn dat er alleen maar informatie overgaat en dat we in een soort AI-datacentrum worden opgenomen? Of zijn we dat misschien al?

Als je terugblikt op vorige levens (door hypnose?) raak je dan niet in war met al die vorige levens (was het nou mijn vorige leven of mijn voor-vorige leven)? 

Wil je graag je geliefde gauw zien als die nog leeft en vind je het dan niet een raar idee dat je hem of haar snel dood wenst of zijn er geen geheugens of geen emoties/ verlangens?

Zul je straks wel precies weten wie je was in het vorige leven? Zo nee, dan is er wel leven na de dood, maar dat is dan hetzelfde als dat je in het huidige leven tegelijk iemand uit Kuala Lumpur bent maar dat je daar geen weet van hebt. 

Als je al je vorige levens kunt terugkijken dan kom je terecht bij onze oudste voorvaders en moeders en kun je uiteindelijk terechtkomen bij en kennismaken met Adam en Eva die jij dan ook bent en ben je daarmee niet tegelijk ook alle anderen om je heen? 

Later als ik dood ben

Ik ga er van uit dat ik niets meer waarneem als ik dood ben, alles wat mijn bewustzijn nu bereikt komt immers uit levende hersencellen die dan – na een paar minuten – geen signalen meer afgeven. Omdat ik dan dood ben kan ik daar dan ook niet over treuren. 

Mocht het anders zijn dan merk ik dat t.z.t. wel. En misschien komen er verrassende antwoorden op de vragen, die ik dan helaas niet meer langs deze weg met je kan delen.  

Ik wens alle lezers een Goede Week en een fijne Paas. 1)De verhalen over vorige levens van Boeddha staan bekend als de “de 550 Jataka-verhalen”, die een onderdeel zijn van de Pali-canon: de heilige geschriften van het Theravada-boeddhisme.

_________________________

1)De verhalen over vorige levens van Boeddha staan bekend als de “de 550 Jataka-verhalen”, die een onderdeel zijn van de Pali-canon: de heilige geschriften van het Theravada-boeddhisme.

afbeelding: pixabay jeffjacobs1990-jesus-4779543

O O O O O O O O O O O

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

OVER GEDACHTENCIRKELS, POSITIVITEIT EN HELICOPTEREN

1. Inleiding

De zintuiglijke waarneming, het denken en de emoties zijn de basis voor mijn berichten in “De werelden van Jan … en alleman”. Vandaag ga ik weer eens wat dieper in op de denkwereld. Ik werd daardoor getriggerd door de titel van één van de boeken die ik daarover heb gelezen: “De gelukkige Piekeraar”, terwijl ik eigenlijk in alle andere werken alleen maar negatieve verhalen over het piekeren lees.

2. Denken

Toch maar even beginnen met een definitie. Ik vond deze uit de Dikke Van Dale van 1999 wel erg mooi: “het verstand gebruiken, doen werken, t.w.:  een reeks voorstellingen van de geest bewust op elkaar doen volgen om verschil, overeenkomst, oorzakelijk verband te vinden en begrijpen en oordelen te vormen”.  Dankzij deze vaardigheden bestaat de mensheid nog steeds en bestaat de mogelijkheid om via ingewikkelde wegen met elkaar te communiceren zoals via deze blog. Ik vind dat heel bijzonder en ook heel leuk.

Ieder van ons heeft zo’n 70.000 gedachten per etmaal. Daar kun je niet zoveel aan veranderen. Maar voor hoe je ermee omgaat er zijn verschillende manieren. 

3. Piekeren

De Amerikaanse auteur Mark Twain blikte terug op decennia die achter hem lagen en zei: “mijn leven zat vol tragedies en de meeste ervan hebben zich nooit voltrokken.”  1)

We kunnen meer ellende bedenken dan er in ons leven past. We worden van dag tot dag geconfronteerd met situaties waar een beslissing van ons wordt verwacht. Sommige worden automatisch genomen, over andere ga je eerst even denken. Maar soms kom je er niet uit en beland je in piekeren. Piekeren is eigenlijk gewoon denken, zoals in die definitie van de Dikke Van Dale. Dit denken is een reactie op een probleemsituatie, een vraag hoe daar mee om te gaan. Maar bij het piekeren leiden gedachten daarover niet tot een oplossing, ze blijven maar doorgaan, ronddraaiend als een kapotte grammofoonplaat in steeds dezelfde cirkels, de probleemsituatie blijft bestaan evenals het gevoel dat daarbij hoort. 

Piekeren kan leiden tot depressies, tot verzuim op het werk, ontslag en van kwaad kan nog erger komen.

Er zijn in principe twee manieren om teveel piekeren te voorkomen. De eerste is er positieve gedachten tegenover te stellen en de tweede manier is analyseren waar dat gepieker vandaan komt en daardoor afstand te creëren.

4. Positief denken

Positief denken is een begrip dat in de jaren ’50 algemeen is geworden. 2) Succesvol zijn in je werk, in de sport en in de liefde, je hoort er elke dag wel uitspraken over. Natuurlijk komen de bevestigende uitspraken, dat het toch wel erg goed geholpen heeft, alleen uit de mond van degenen die daadwerkelijk succesvol waren. Ook is het waar dat het omgekeerde, negatief denken, leidt tot negatieve gevoelens en ook een verminderde lust om dingen op te pakken en uit te proberen, zodat negatief denken vaak kan leiden tot een self-fulfilling prophecy.

Je hoort de succesvolle mensen vaak zeggen dat ze hun droom hebben waargemaakt. Ik ben blij dat dat bij mij niet altijd gebeurt: als ik mijn dromen waarmaak kom ik altijd te laat en verschijn ik bij een plechtige gelegenheid wel keurig in pak, maar zie ik tot mijn ontzetting dat ik op blote voeten loop.

De vraag is wel of uiteindelijk de dromers of de somber ingestelde types meer kans op succes hebben. Het blijkt 3) dat die kansen elkaar niet veel ontlopen. Dat heeft ermee te maken dat positief ingestelde mensen vaak de mogelijke risico’s onderschatten.

In het bedrijfsleven is positief denken ook gemeengoed geworden. En dan moet je wel meedoen. Dat herinnert mij aan een sessie die ik meemaakte waarin een geleide meditatie werd gegeven. We werden in onze gedachten meegenomen naar een prachtige voorjaarsdag en iedereen was een bloem die, geholpen door het heerlijke zonlicht, langzaam open ging. De bedoeling was natuurlijk dat iedereen zich, met elkaar ook, na zo’n meditatie helemaal happy zouden voelen. Ik ging aanvankelijk goed mee met het verhaal, maar toen de bloem (ik dus) net openging kwam bij mij het beeld van een naderende grasmaaimachine. Ik maakt daar melding van. De reacties waren dat ik toch een wel een beetje aan het klooien was en mij werd duidelijk dat het op deze manier in de oefening zitten werd gezien als spelbederf. Er zijn de laatste jaren veel publicaties geweest die spreken van “toxic positivity” die ook gerechtvaardigde kritiek onder de tafel werkt en medewerkers in een bepaalde mate monddood maakt.

Kortom, zo positief is dat positief denken nu ook weer niet.

5. Het beschouwen van het denken

Een paar jaar geleden trok een boekje van de Deense Pia Callesen veel aandacht 4). Zij constateerde dat het piekeren kan verminderen als je als piekeraar leert om “erboven” te gaan hangen, een beetje helicopteren, dat je kijkt waar je eigenlijk mee bezig bent.  Een eerste stap is dat je zegt: ik mag piekeren, maar niet de hele dag, dus adviseert zij mensen om een vast piekerblok te hanteren en dat de piekeraar tegen zichzelf zegt: Nu even niet, straks mag je weer. De tweede stap is het leren je aandacht te sturen, zodat je de baas wordt over waar je in je hoofd mee bezig bent, je kunt dat bijvoorbeeld oefenen door je aandacht gedurende een tijd uitsluitend te richten op de geluiden die je hoort. Een derde stap is het observeren van de gedachten zonder dat je erdoor wordt meegenomen. Dat alles vraagt natuurlijk tijd en oefening, maar het haalt de piekeraar uiteindelijk wel weg van de voortdurende aandacht op de inhoud van de gedachten en de emoties die daarbij meekomen.

6. Niet denken

Gedachten zijn er altijd, maar je kunt ze negeren, ze niet voeden of sterker maken door er geen aandacht aan te besteden. Ze verdwijnen dan naar de achtergrond. Er is ook zoiets als een stille geest. Ik heb daar in blog 48 al eens over geschreven 5) en kom daar later zeker nog een keer op terug.

Tenslotte

Hierboven vermeldde ik nog niet de rol die humor kan spelen bij het doorbreken van piekergedrag. Ik moet altijd denken aan een lied van Rijk de Gooyer dat eindigde met de zin: “Liggen zó uw problemen, vrienden, lach er om, lach er om”. Het volgende bericht in “De Werelden …” zal in het teken staan van de humor.

_____________________________

1).Overgenomen uit: “Maak een lightversie van jezelf”. Manu Adriaans. 2014.BBNC Uitgevers bv,, Amersfoort.

2).“De kracht van positief denken” is een boek uit 1952 van Norman Vincent Peal, die internationaal wordt beschouwd als de grondlegger van het begrip ‘positief denken’. De weg naar een gelukkig en succesvol leven was volgens hem tweeledig: vertrouwen en geloof in God en in jezelf, waarbij je jezelf dan moet inprenten dat je een succesvol nummer bent.

3). zie artikel in managementboek.nl; Tijdens het Olympische schaatsen in februari 2026 was Joep Wennemars ontzet over zijn tegenstander die maar niet opzij ging waardoor hij met hem in botsing kwam. Blijkbaar was hij niet getraind op situaties als deze, anders was hij al eerder naar links gegaan om langs zijn tegenstander te gaan. Hij ging in zijn mentale voorbereiding uit van gunstige omstandigheden. “Mijn droom is afgepakt”, zei hij.

4).”Leef meer, denk minder”. Pia Callesen. 2021. Kosmos Uitgevers.

5).zie blog 48 De gedachten zijn vrij

Afbeelding: Pixabay-gdj-art-1301872_1920

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.

OVER GELD

Amnesty

Afgelopen week was er de jaarlijkse collecte voor Amnesty International en ik heb daarvoor weer gecollecteerd. Ik weet niet meer hoe dat is ontstaan een paar jaar geleden, ik had ook nooit eerder gecollecteerd. Wel kan ik me herinneren, het moet rond 1980 geweest zijn, dat een enthousiaste collega, het was Harry Haverkamp, vertelde dat hij de avond daarvoor met een groep mensen brieven aan het schrijven voor het respecteren van mensenrechten overal op de wereld. Maar dat heeft mij destijds niet in beweging gebracht totdat ik vele jaren later benaderd moet zijn geweest met een verzoek dat ik niet kon weigeren.

Inmiddels is mij duidelijk geworden dat over de hele wereld zo’n 10 miljoen mensen doneren aan Amnesty en dat er duizenden mensen actief zijn, maar het beeld van met muntgeld rammelende collectebussen moet wat worden bijgesteld. Veel mensen bij wie ik aan de deur ben gekomen hebben geen geld in huis, of zeggen dat ze dat niet hebben, waarop ik dan trots kan melden dat ze ook met de QR-code kunnen betalen die op de bus staat geplakt.

Maar er is ook een bankrekening waar je eenmalig of periodiek op kunt storten, bijvoorbeeld voor de mensen die de collectant deze week gemist hebben, via deze link Jouw donatie aan Amnesty geeft mensen vrijheid of je gebruikt de QR-code in de afbeelding boven. En als je denkt: ik heb nog ergens een bitcoin liggen, dan zullen ze die Amnesty ook wel fijn vinden. Er is een speciaal contact op de website voor mensen die grote bedragen willen doneren.

Dat je Amnesty ook met cryptomunten blij kunt maken brengt me op het volgende.

Bloembollen

In de 17^e eeuw werden Nederlandse tulpen populair, de mooiste exemplaren gingen naar het Franse hof. Er werd gehandeld op verschillende beurzen, zoals Haarlem, Hoorn en Amsterdam. De prijzen liepen steeds meer op tot wel 4000 gulden per stuk. (Dat was dan voor de décolleté van een Franse edelvrouw die vooral die mooi gestreepte tulpen zo mooi vond, niet wetend dat dat een gevolg was van een virusziekte van de plant).

Eind 1636 werd de mogelijkheid gecreëerd om ook al bollen te kopen die nog in de grond zaten. Er waren honderden handelaren en die gingen tegen elkaar opbieden tot belachelijk prijzen. Maar in februari 1637 bleven in Haarlem (jazeker) de kopers weg en een paar dagen later stortte de hele handel in Holland in.

Nederland heeft vele uitvindingen op zijn naam 1), maar is ook bekend als het eerste land waar zo’n speculatiebubbel plaatsvond, die wereldwijd in de wetenschappelijke literatuur over economische geschiedenis wordt beschreven onder de benaming Tulpenmanie. 2)

Crypto’s

Cryptomunten bestaan alleen maar in de computers van een aantal aanbieders, waarvan Bitcoin de grootste is. Bitcoin heeft een beperkt aantal munten gecreëerd: er zijn er 20 miljoen en dat blijft zo. De waarde wordt uitsluitend door vraag en aanbod bepaald. En naarmate meer mensen denken: “Hé, dat is leuk, dat ding was eerst minder dan een euro waard en nu 62.000, dat wil ik ook wel, dus kopen dat ding!”, stijgt de prijs verder en wordt zijn verwachting direct ingelost. Dat gaat nu al een tijdje goed, nou ja, een dipje een paar weken geleden, toen de waarde bijna halveerde.

Maar er zullen ook mensen zijn die denken: “Wat zit daar dan eigenlijk aan waarde achter die bitcoin? Wat heb ik voor dat geld eigenlijk gekocht?”  Het antwoord bij goede beschouwing is: “Niets. Niet eens een tulpenbol die je in september uit de grond kunt halen.” Er is uitsluitend de hoop dat je tenminste de prijs die je er voor betaalde terugkrijgt, maar niemand geeft je die garantie. 3) Grote jongens in het economisch leven zoals Warren Buffet en Bill Gates noemen het een soort sprookje,  onder gerenommeerde economen wordt het ook wel een collectieve waanvoorstelling genoemd.

Er zijn inmiddels duizenden, sommige bronnen spreken zelfs van miljoenen,  verschillende cryptomunten, die precies dezelfde functie hebben, maar waarvan vele niet op de markt worden gebracht omdat men verwacht dat ze niets zullen opleveren. Trump heeft wel een munt op de markt gebracht, die vlak na de uitgifte een waarde bereikte van meer dan € 70, maar daarvan is nu nog slechts € 3,50 over.  Er zijn er ook veel verdwenen.

Ik moest zelf denken aan de definitie van een gat: “niets met iets er omheen” en aan de term “gebakken lucht”. Ook kwamen “De nieuwe kleren van de keizer” bij mij op, maar dan omgekeerd. In het verhaal van de kleren van de keizer weet iemand de keizer te overtuigen van de prachtige kleren die zij maken en die alleen maar door slimme mensen konden worden gezien. Maar de kleermakers brachten alleen maar een illusie om de keizer heen , die niet wou bekennen dat hij de kleren niet zag. En iedereen zag de niet geklede keizer en zei hoe mooi hij was. Met de crypto’s is het omgekeerd: iedereen ziet de mooie kleding en denkt dat de keizer daarin zit, maar het is alleen maar lucht.

En nu

Waarom vertel ik dit nu. Allereerst omdat ik dat toch een keertje moest doen. Maar ik vraag me ook af wat ik nou zou doen als ik één of meer bitcoins had. Ik denk dat ik twee keuzes zou hebben.

Ik hoor al die verhalen over de onzekerheid die bitcoins in zich dragen, het gaat om grote bedragen, ik hoop natuurlijk dat ik nog rijker zal worden, maar dat zal altijd met een beetje angst in mijn lijf zijn; want hij kan zomaar vallen, zoals de prijs van tulpen en je kijkt elke dag, misschien wel elk uur naar de koers van de bitcoin. En verkopen wil ik niet, want dan mis ik misschien weer die volgende “ATH” (all time high).

of:

Ik maak een einde aan die onzekerheid en ik doe twee dingen: ik verkoop die bitcoin(s) waar ik toch niet op kan vertrouwen en stort de opbrengst op de rekening van Amnesty International en misschien help ik daar wel tientallen of honderden mensen mee aan een meer menswaardig bestaan.

Ik weet dat de tweede optie het beste zou zijn voor de wereld en voor mijzelf, maar niemand zal weten wat mijn keuze daadwerkelijk zou zijn.

___________________________________

1)Deze 10 worden vaak genoemd:

Microscoop (1595) – Antoni van Leeuwenhoek

Effectenbeurs (1602) – VOC

Onderzeeboot (1620) – Cornelius Drebbel

Brandweerslang (1673) – Jan & Nicolaas van der Heyden

Vierwielaandrijving (1903) – Spijker

Flitspaal (1958) – Maus Gatsonides

Cassettebandje (1962) – Philips

Compact Disc / CD (1983) – Philips & Sony

Bluetooth (1994) – Jaap Haartsen

WIFI (1997) – Victor Hayes

2)Een uitgebreide beschrijving  van de Tulpenmanie staat op Wikipedia onder die titel.

3)De Autoriteit Financiële Markten schrijft op zijn website http://www.afm.nl: “Wij raden af om geld in crypto’s te stoppen dat op korte of langere termijn nodig is. Crypto’s zijn lastig te doorgronden en kwetsbaar voor misleiding, oplichting en manipulatie. De waarde is vooral gebaseerd op speculatie en in de regel ontbreekt een onderliggende waardebepaling. Koersen kunnen daardoor sterk fluctueren. Klein nieuws kan leiden tot grote koersveranderingen en er is een reëel risico dat crypto’s hun waarde zelfs geheel verliezen.”

Afbeelding: tulp: Wikipedia; bitcoins: How it works magazine; vlag Amnesty: Amnesty Nederland.

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.