OVER DE ZIN VAN HET LEVEN

Volgens de voormalige denker des vaderlands René Gude 1) heb je een zinvol leven is als je achter de doelen van je leven of je werk kunt staan. Hij geeft geen antwoord op de vraag welke doelen dat dan wel zijn. Als je van deze denkwijze uitgaat bepaalt iedereen dus zelf je doelen en definieert iedereen ook zelf wat hij of zij vindt dat de zin is van het bestaan. Maar Gude ging daarbij wel uit van een gemeenschappelijkheid in de ziel van het universum, de “anima mundi”, die in al die eeuwen van het bestaan van de mensheid door heel veel wijzen is onderkend. 2)

Ik ben opgegroeid met het volgende antwoord op de vraag waartoe wij op aarde zijn: “Wij zijn op aarde om God te dienen en daardoor hier en in het hiernamaals gelukkig te zijn” (die zin hoefde ik niet op te zoeken, die is er vroeg ingebeiteld). Maar Gude zegt daarover dat het zijn voorkeur heeft als alle zin gevende energie toegaat naar de levende wereld en de bewoners van dit moment. 

Zelf heb ik de neiging om te kijken naar de evolutie van de levende organismen op deze aardbol. Dan volg ik Bas Haring in zijn boek “Kaas en de evolutietheorie”. Wij bestaan omdat dat in de evolutie zo is ontstaan, zoals er kanaries, dolfijnen, grassprietjes en bedwantsen zijn ontstaan, terwijl andere levensvormen zoals dinosaurussen, kaakloze pantservissen en dodo’s zijn uitgestorven, door ziektes, klimaatveranderingen en verdringing; door een eindeloze reeks van toevalligheden. Er wordt wel geschat dat nog slechts 1% van alle soorten die zijn ontstaan in de evolutie op dit moment nog bestaat. 

Die toevalligheden hebben niet alleen betrekking op de wijze waarop onze genen zich hebben ontwikkeld, maar ook allerlei zaken die onze leefwijze beïnvloeden zijn bij toeval ontstaan.  Bas Haring noemt het voorbeeld van kaas: wij eten allemaal kaas omdat iemand, waarschijnlijk per ongeluk, een keer vloeistof uit de maag van een kalfje in verse melk heeft gedaan. Zoiets bedenk je niet. En als dat mengsel er dan is, wat doe je daar dan mee? Misschien zouden negen van de tien mensen die melk direct als bedorven hebben beschouwd en weggegooid. Maar er was die onhandige maar toch nieuwsgierige persoon die er toevallig van heeft geproefd en het lekker vond en daarna was het hoort, zegt het voort..

Een plant, een olifant of een kwal in zee zal zich niet afvragen wat zijn doel is, waarom hij op aarde is. Alleen mensen lopen wat dat betreft met een vraagteken rond. Of dat zo nodig is betwijfel ik, dat denken over onze reden van bestaan gebeurt denk ik niet omdat het moet, maar omdat het kan. Het feit dat, zo mag worden aangenomen, alleen de mens de mogelijkheid heeft om over zijn eigen doel te denken, maakt hem bijzonder. Over dat doel zijn dus wel verschillende ideeën geweest in de loop der tijden , maar het feitelijke gedrag van mensen laat misschien wel zien wat er van hem wordt verwacht, wat er in de “anima mundi” zit.

Als we goed kijken zien we wezens die zorgen voor nageslacht en zorgen voor elkaar binnen kleinere en grotere gemeenschappen. Ze hebben inventiviteit om bedreigingen weg te nemen op individueel en gemeenschapsniveau en te verkrijgen wat ze nodig hebben. De gevolgen van het handelen van de mens blijven niet beperkt tot het gemeenschapsniveau. De belangen op mondiaal niveau zijn wat lastiger te dienen. Daar zal nog aan gewerkt moeten worden. Anders gaan wij behoren tot de 99% van de levenssoorten die al uitgestorven zijn. 

Ik ben geneigd te stellen dat de mensheid op zich geen doel heeft, althans geen ander doel dan al het andere leven op aarde en daarbuiten. Buiten de mensheid is er niemand die zegt wat wij moeten doen of welke functie we hebben. Maar de “anima mundi”, én alles wat ieder van ons in zich heeft om als deel van een gemeenschap te functioneren, zorgt er wel voor dat je mij regelmatig de vraag kunt horen stellen: “Kan ik iets betekenen, nu ik er toch ben?” 

===================================================

TE DOEN

Vandaag nog twee technieken rond de ademhaling. In de Boeddha-serie heb ik ook geschreven over de aandacht voor de ademhaling. Die oefening werd neergezet als middel om controle te krijgen over de geest . In deze serie van 112 technieken gaat het om het zicht krijgen, het kunnen ervaren, van een andere realiteit.

3. Of, steeds wanneer de inademing en de uitademing samensmelten, op dit ogenblik, raak het energieloze met energie gevulde middelpunt.

In deze techniek wordt impliciet aangegeven dat de adem die je inademt naar je centrum toegaat. Het tweede dat wordt aangegeven is dat de adem, weliswaar noodzakelijk voor het instant houden van de fysieke processen, ook het kosmische leven in je brengt.

Als je bij het ademen stil staat bij het moment van ingeademd hebben en rust voordat je weer uitademt kun je ervaren dat je in je lichamelijke centrum bent, maar ook dat je daar in verbinding bent met het kosmische, het universele. 

4. Op elk rustig moment bij het ademen kan er na de uitademing of de inademing een pauze zijn.  In deze pauze kan iemands kleine zelf verdwijnen.

In de pauze kan een ruimte worden ervaren, waarin de zorgen van alle dag verdwijnen; een ruimte zonder begin en einde. Stap zonder aarzelen deze ruimte binnen, duik erin, drink ervan en kom vernieuwd weer tevoorschijn.

Wil je deze oefeningen doen, ga dan op een rustige plek zitten gedurende een minuut of vijf. Doe elk van deze twee oefeningen bijvoorbeeld drie keer komende week. Deze oefeningen kun je ook heel kort doen in een verloren ogenblik of vlak voor het inslapen of direct na het wakker worden.

Heb je vragen over de technieken, of wil je je ervaringen delen, aarzel dan niet om te reageren op deze blog of door te mailen naar Jan: koetjwm@gmail.com.

_________________________

1).Wilma de Rek. Stand-up filosoof, de antwoorden van René Gude. ISWV Uitgevers. 2015

2).Plato was de eerste die dit begrip gebruikte, in het Nederlands wel vertaald als “wereldziel””, zie Wereldziel – Wikipedia.

3).Bas Haring. Kaas en de evolutietheorie. Uitgeverij Houtekiet. 2008

4). 97. Boeddha-2026-8-controle-over-de-geest/

Afbeelding: Dieren: pexels, bewerking chatgpt.

O O O O O O O O O O O O

Reacties zijn van harte welkom; die kun je hieronder plaatsen (dat is niet mogelijk vanuit Linkedin); privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk of interessant vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.