EEN REIS VAN ADAM TOT DE ALLERLAATSTE ADEM

Deze week begint de reeks van 112 dingen “to do” die ik vanaf vandaag toevoeg aan de blogs. Van die 112 dingen hebben er een stuk of tien betrekking op het ademen. Ik heb over het fenomeen adem wat nagedacht en dingen uitgezocht die ik hier met jullie deel.

Adam

Mij werd vroeger geleerd dat de eerste mens Adam was en dus ook de eerste die ging ademhalen. “Toen maakte God, de HEER, de mens. Hij vormde hem uit stof, uit aarde en blies hem levensadem in de neus. Zo werd de mens een levend wezen. (Uit het Oude Testament, Genesis 2:7, NBV). Adem en Adam werden in mijn hoofd dus meteen in één adem genoemd. En ik vroeg me af: is er dan een verband tussen die twee woorden, maar dat bleek niet het geval: de naam Adam komt uit het Hebreeuws en kan geassocieerd worden met “aarde, grond” en adem is een woord dat uit het Germaans komt en in verband kan worden gebracht met lucht, blazen en ademen. 

Elk ander mens

Na Adam (en Eva) heeft ieder mens eerst in de baarmoeder gezeten (net als de meeste zoogdieren). Daarin werd die toekomstige mens voorzien van kant en klare voedingstoffen. Maar na de bevalling moet die net geborene het levensproces zelf ter hand nemen. Door het vertrek uit de baarmoeder en de blootstelling aan alles daarbuiten verandert er zoveel tegelijk in zijn of haar lichaam dat de hersens van de nieuweling concluderen: er moet nu geademd worden, een activiteit waarin met allerlei spieren een ruimte in de longen wordt gecreëerd die om opvulling vraagt. 

Na de eerste inademing moeten de longen weer leeg, want er moet weer verse lucht in. Dat leegmaken gebeurt in een soort ontspanning, de uitademing is als zodanig nauwelijks een activiteit te noemen, de eerste “ademtocht” eindigt met die ontspanning. Maar dan volgt weer een inademing en dat gaat zo een leven lang verder. Het is natuurlijk een wonder dat we ons leven lang elke keer een einde maken aan die ontspanning om opnieuw adem te halen. Gelukkig gebeurt dat zonder dat we er bij moeten nadenken. Virginia Woolf vergeleek de golfslag van de zee met het ademen, met steeds die terugtrekking en waarna de nieuwe golf komt, “zuchtend, als een slapende, wiens adem onbewust komt en gaat” 1).

Onderbreking

Een keer was ik net in slaap gevallen toen ik ervoer dat ik in een eindeloze diepte viel. Er was angst en paniek, ik was bang dood te gaan. Er kwam een einde aan dat vallen toen ik een enorme ademteug naar binnen werkte door mijn keel. Dat gebeurde met zoveel kracht dat ik daar nog lang keelpijn aan overhield. Het moet een apneu zijn geweest.

Van de week heb ik (eindelijk) eens opgezocht hoe dat zit. Apneu is een slaapstoornis waarbij je tijdens het slapen minstens 10 seconden letterlijk geen lucht (a=geen, pneu=lucht) krijgt of de ademhaling ernstig verzwakt is. 2) In uitzonderingsgevallen gebeurt dat doordat het hersensignaal niet werkt, maar meestal ontstaat de apneu door het dichtvallen van de bovenste luchtwegen: de spieren in de keelholte verslappen en veroorzaken een blokkade. 

Dat moet bij mij ook het geval zijn geweest. Sindsdien zorg ik ervoor om in slaap te vallen op mijn linker- of rechterzij en heb ik geen last meer gehad van apneu’s. Ik wil nog wel eens mijn ogen dicht doen op een stoel. Meestal word ik dan al na een paar tellen met een schokje en met geluid (dat constateert mijn geliefde dan) wakker. Maar op die stoel heb ik nooit een apneu met doodsangst meegemaakt.

Brandstof en zuurstof

Ik vroeg me af hoe het kan dat we allemaal voedsel in ons lichaam hebben, vetten bijvoorbeeld, maar dat je al binnen seconden bewusteloos kunt worden en binnen enkele minuten zelfs onherstelbare hersenschade kan ontstaan als de aanvoer van zuurstof is opgehouden. Dat komt, heb ik geleerd, omdat de zuurstof noodzakelijk is voor de voortdurende omzettingen die plaatsvinden in het lichaam. Een vergelijking met een auto kwam bij mij snel op (ook bij Chatgpt trouwens): als je een volle benzinetank hebt, maar er komt geen lucht bij de motor, kom je niet vooruit. Toen ik als kind in bad zat bleef ik soms wel anderhalve minuut onder water, maar dat lukte echt alleen maar omdat ik een flinke teug lucht mee naar beneden nam. Zonder lucht heb ik het nooit geprobeerd. 

De laatste adem

Toen mijn moeder overleed lag ze al een paar dagen op sterven en was ze niet meer bij kennis. Met mijn jongste zus was ik er, midden in de nacht, bij toen die laatste adem, voorafgegaan door een soort aankondiging, werd uitgeblazen. Het leek een opluchting, ze zou er “Hè, hè, eindelijk” bij gezegd kunnen hebben. Een eenmalig gebeuren: je laat, voor het eerst in je leven, na om na een uitademing opnieuw in te ademen, het was klaar, er werd een punt achter gezet.

Er zijn nu zoveel mensen op aarde die leven kunnen doorgeven dat de laatste adem van de mensheid nog wel op zich zal laten wachten. Een zo duidelijk moment als in de bijbel staat beschreven over het begin van de mensheid zal het waarschijnlijk niet zijn. Maar dat zullen we nooit weten.

======================================================

TE DOEN

Alle 112 technieken zijn de weerslag van een gesprek tussen tussen de god Shiva (Bhairava) en zijn goddelijke partner Devi, die hij ook met “Schitterende” aanspreekt. Devi wil weten hoe het leven nou echt in elkaar zit en wat de ultieme, universele waarheid is. Shiva geeft geen concreet antwoord op die vraag, maar geeft in plaats daarvan een 112 verschillende wegen waardoor ze de realiteit van het leven kan ervaren. Vetgedrukt de vertaling van de oorspronkelijke tekst, daaronder een korte toelichting. 3)

1. Schitterende, dit kan worden ervaren tussen twee ademtochten. Als de adem binnenkomt (neer) en net voor hij weer naar boven gaat: het heil. 

Er zijn twee momenten waarop de adem stilstaat: het moment dat er genoeg adem is binnengekomen en het moment na de uitademing, vlak voordat de volgende inademing begint. Als de adem is binnengekomen zou je een flits van vreugde kunnen ervaren, want “het leven is vernieuwd”.  4). En als de uitademing afgelopen is, is er een moment van leegte. Als je die ervaart, stap dan voor dat korte moment in die leegte. In deze oefening kun je voor één of twee tellen de adembeweging op die twee punten stil leggen.

2. Als de adem keert van beneden naar boven en weer als de adem buigt van boven naar beneden – tijdens beide wendingen: verwerkelijking.

In deze techniek richt je de aandacht niet op de momenten van stilstand van de beweging, maar wordt je aandacht juist gericht op de continuïteit tussen de opvolgende in- en uitademingen. In een cirkelbeweging brengt de inademing nieuw leven en de uitgaande beweging zorgt voor een reiniging waarin oude lucht, oude gedachten en oude emoties verdwijnen. In de wendingen komt een einde aan de beweging en start, direct of even later, de volgende. De cirkel kan rondgemaakt worden door bijvoorbeeld inademing, wending, uitademing en wending elk 4 of vijf tellen te laten duren.

Wil je deze oefeningen doen, ga dan op een rustige plek zitten gedurende een minuut of vijf. Doe elk van deze twee oefeningen bijvoorbeeld drie keer komende week.

Heb je vragen over de technieken, of wil je je ervaringen delen, aarzel dan niet om te reageren op deze blog of door te mailen naar Jan: koetjwm@gmail.com.

_________________________

1. Uit: Virginia Woolf, The Waves: “The wave paused, and then drew out again, sighing like a sleeper whose breath comes and goes unconsciously”
2. Bron: Universiteit van Leuven, uzleuven.be /slaapapneu
3. Voor de toelichting onder de vetgedrukte teksten heb ik vooral gebruik gemaakt van Het Boek der Geheimen van Bhagwan/Osho en van het werk The Radiance Sutras door Lorin Roche
4. In het hindoeïsme is het woord voor adem hetzelfde als voor leven: prana.

Afbeelding: De ets God Breathing Life into Adam van Franz Xavier Karl Palcko, uit ca. 1760, toont God boven Adam; de oorspronkelijke prent bevindt zich in de collectie van de National Gallery of Art in Washington (USA)

PS. NOG EEN TIP “TE DOEN”

Op zaterdagavond 10 oktober 20:00 uur treedt het Koninklijk Haarlems Mannenkoor Zang en Vriendschap op in Het Verhalenhuis in Haarlem-Noord. Het thema is Moderne Klassiekers en we zingen prachtige werken van onder meer Britten, Cohen, Sibelius en Vangelis. Onze pianiste Gerrie Meijers begeleidt ons en Bas Halsema is dirigent, maar ook zal duidelijk worden dat zij meer kunnen dan alleen begeleiden respectievelijk dirigeren. Het wordt heel mooi. Kaarten verkrijgbaar op https://verhalenhuishaarlem.nl.

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reacties zijn van harte welkom; die kun je hieronder plaatsen (dat is niet mogelijk vanuit Linkedin); privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog kun je ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk of interessant vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.