OVER JAARTALLEN, DE JAARWISSELING EN DE BELEVING VAN TIJD

Ben je al vertrouwd met 2026?

Klinkt het al gewoon, ben je er al aan gewend of moet je nog even nadenken in welk jaar we leven? Het zijn maar vier cijfers achter elkaar. Maar zo’n cijfercombinatie kan, zeker achteraf gezien, levenslang in je geheugen gegrift staan. Uiteraard je geboortejaar, maar ook jaren waarin in je privéleven – trouwdag, overlijden ouders – of op landelijk of wereldniveau dingen gebeurd zijn die in je geheugen gegrift staan.

Ik ben al een tijdje gepensioneerd, maar die tijd is toch in te delen in een periode voor corona en een periode daarna en ik denk dat ik nooit zal vergeten dat het in 2020 begon. Zo zijn er nog een paar, de dood van Pim Fortuyn in 2002 en eentje zelfs met de datum erbij:de Twin Towers op 9 september 2001. En natuurlijk zijn we benieuwd of van het jaar 2026 over 25 jaar iedereen weet wat dit jaar nog gaat gebeuren (Trump en Poetin verdelen Europa waarbij Nederland – “nice country, but too woke”- onder Amerika gaat vallen en Rusland onze oosterbuur wordt of Nederland wordt Wereldkampioen Voetbal Mannen of onder onze Groningse gasvelden blijken opeens de zeldzaamste en duurste mineralen te worden gevonden, iedereen in Nederland, zelfs in Groningen, rijk maar wel koud, want de Warme Golfstroom heeft besloten vanaf deze zomer vóór Het Kanaal rechtsomkeert te maken).

De toekomst

Ik heb in mijn leven beroepsmatig vaak geleefd in de toekomst. Ik heb veel gewerkt met planningen die over een jaargrens heen gingen. Een groot automatiseringsproject waar ik vanaf de eerste regels op papier tot en met de invoering betrokken bij ben geweest kostte alles bij elkaar een jaar of tien. De planning van activiteiten liep altijd over jaargrenzen heen. Later ben ik betrokken geweest bij de meerjarige automatiseringsplanning bij de Belastingdienst en afgelopen november heeft de ledenvergadering van ons koor een muzikaal meerjarenplan goedgekeurd dat ik op papier heb mogen zetten. 2026 klinkt mij dus al een tijdje vertrouwd in de oren.

Er is een periode in mijn leven geweest dat ik zo veel en zo vaak bezig was met de komende jaren dat ik soms het idee had dat ik het jaar waarin ik leefde een beetje was kwijtgeraakt en dat dat ook een gevoel gaf van een snel voorbij razende tijd. Dat was vooral in de jaren voorafgaand aan de bekende mid-life-crisis, daarna ben ik, met dank aan de crisis, wat meer in de tegenwoordige tijd gaan leven.

De jaarwisseling

Het ging weer supersnel dit jaar. Het ene moment was het nog 2025, een ondeelbaar moment later was het 2026. En welk moment dat is ligt haarscherp vast. De standaard voor tijd wordt nu niet meer door bewegingen van de zon gemeten, maar op basis van de trillingen in het atoom cesium. De maat is nu: 1 seconde = 9192631779 trillingen van dat atoom. Er is een wereldklok die dit allemaal vastlegt en bijna alle digitale klokken maken daar gebruik van. Die trillingen zijn zo constant dat een afwijking van 1 seconde pas na 5 miljard jaar wordt verwacht; tegen die tijd weten ze daar wel raad mee, Ondertussen kunnen wij op onze computer of smartwatch de tijd van 23:59:59 naar 00:00:00 zien springen. Het duurt dan 0,5 seconden voordat dat signaal ons bewustzijn bereikt, en dan zijn we alweer 4596315889 trillingen gevorderd in het nieuwe jaar. Het jaar is nog niet begonnen of je loopt alweer achter de feiten aan.

Tijd

Einstein heeft eens gezegd: “Tijd is een illusie”. Het volgende verhaal gaat 1) over de totstandkoming ervan. Hij had er heel lang over gedacht, over een wetenschappelijke benadering van het begrip tijd. Hij bleef er jaren op puzzelen. Zijn vrouw kreeg in de gaten dat hij er wel erg veel tijd aan besteedde en zei tegen hem: “Hoe lang ben je daar nou al mee bezig, wordt het geen tijd om daar eens mee op te houden?” Geïrriteerd zei hij toen om van die vragen af te zijn: “Ach, lieverd, tijd is maar een bedenksel van je, een illusie”. Op dat moment ging bij Einstein een lampje branden. En zo ontstaan vaker nieuwe wetenschappelijke inzichten of bedenksels over dat ontstaan.

Het is duidelijk dat niet alles tegelijk kan, denk alleen maar aan al die trillingen van dat metaal en het is ook niet mogelijk dat de bevalling plaatsvindt tegelijk met de conceptie. En ook is duidelijk dat de vraag of iets als lang- of als kortdurend wordt ervaren verschilt tussen de ene en de andere mens en ook dat ieder mens de ene situatie als langduriger zal ervaren als de andere. De vijf minuten extra tijd in die voetbalwedstrijd (“Heb je ‘m weer met zijn voetbal”, ja, dat klopt) waarin de winnende goal van je club nog moet komen zijn altijd te kort. Maar wat duren die vijf minuten lang als je club onder een spervuur van aanvallen ligt en de benauwde voorsprong niet meer vast te houden lijkt. En als je het zo bekijkt is tijd zoals wij dat ervaren iets heel situationeels en persoonlijks.

Mijn Nieuwjaarswens

” Laten we er met z’n allen een mooie tijd van maken! “

________________________

1)Vanaf nu

O O O O O O O O O OO

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten; je kunt daar ook alle voorgaande berichten bekijken.

Foto: Jan