Op 8 januari aanstaande is het twee jaar geleden dat de eerste blog (bericht, mail, essay, stukje) uitkwam van de Werelden van Jan .. en alleman. De website www.dewereldenvanjan.blog geeft aan waarover het gaat: 

“Een reis door de werelden van het waarnemen, de emoties en de gedachten van Jan. En van alleman. Met belevenissen, observaties, wetenschappelijke inzichten en open deuren.” 

Nog één aflevering na deze en de tweede reeks zit erop. En als kleine terugblik plaats ik hieronder stukjes uit berichten uit het eerste halfjaar van 2023, die gaan over respectievelijk het waarnemen, het gevoel en het denken. 

De komende maanden zullen er geen blogjes verschijnen. Ik ga mij verdiepen in het boeddhisme omdat in mijn omgeving het vermoeden werd uitgesproken dat ik een nog niet uit de kast gekomen boeddhist ben en of ik daar, in een lezing, misschien wat duidelijkheid over kon geven. Omdat ik het antwoord zelf niet weet ga ik dat dus onderzoeken. Wanneer ik er uit ben laat ik het jullie weten. 

Volgende week krijgen jullie nummer 75. De inhoud daarvan moet genoeg zijn voor een paar maanden en misschien, zo nodig, gewoon voor de rest van je leven.

De wereld van het waarnemen

Als mensen elkaar een hand geven gebeurt er van alles tegelijk. Je krijgt niet alleen een handdruk maar ook een indruk door wat je waarneemt en interpreteert. In dit stukje gaat het over een handdruk die ik mijn leven niet vergeet.

“Toen ik in Scheveningen woonde was dokter Eijsenga mijn huisarts. Als ik bij hem op spreekuur kwam, stak hij zijn hand uit, maar hij deed daar eigenlijk niets mee: geen stevige handdruk of een gewone handdruk, nee, gewoon een uitgestoken hand, een bewegingsloos maar slap handje. 

Ik heb een vermoeden dat dat het eerste deel was van zijn inventarisatie van de klachten. Voordat ik wat gezegd had wist hij misschien al of er eventueel iets aan de hand was, aan de hand van wat hij voelde in de aanraking met de hand van zijn patiënten; en natuurlijk gaf mijn houding, mijn oogopslag en hoe ik sprak bij de begroeting hem ook al de nodige informatie. Hij ging niet zo ver om meteen zonder gesprek een receptje uit te schrijven, hoewel hij dat misschien wel had kunnen doen.  

Als mijn veronderstelling klopt heeft dokter Eijsenga de tastzin gebruikt als instrument voor zijn vak. Omdat hij dat waarschijnlijk dagelijks tientallen keren deed, dag in dag uit, jaren lang, kan het een routine zijn geworden waarbij hij je gewoon begroet en jou alle aandacht geeft bij binnenkomst, maar waarbij hij ondertussen automatisch opmerkzaam wordt gemaakt op afwijkende zaken. En misschien wordt de informatie die zijn handen binnenkrijgen vanzelf toegevoegd aan het totaalbeeld dat hij van de patiënt heeft, aan het patiëntendossier in zijn geheugen.“

Uit: https://dewereldenvanjan.blog/2023/03/26/12-het-handje-van-de-dokter/ 

De wereld van het gevoel

In een droevig lied zingt Diana Ross, toen nog met The Supremes, over een verloren liefde en dat ze er nog elk moment aan wordt herinnerd. Dit schreef ik erover.

“ Everywhere I turn  seems like everything I see   

Reflects the love that used to be   

In you I put  all my hope and trust   

Right before my eyes  my world has turned to dust   

En zo ging dat vijf coupletten door. Ik dacht: zo kan ie wel weer. Doe maar gauw jullie volgende liedje. Maar toch eerst nog even: waarom werd Diana Ross steeds opnieuw bedroefd over die oude vlam?  

Zij loopt langs dat terras waar ze vaak samen wat hebben gedronken, en via de zintuigen in de realiteit van nu, leveren de hersenen beelden op uit die tijd met het onaangename einde aan de relatie. Die beelden bereiken ook de amygdala, die niet goed weet dat die associatieve beelden uit het verleden afkomstig zijn. En de amygdala zorgt voor een reactie, alsof Diana op dat moment in de steek wordt gelaten. Er vinden veranderingen plaats in spieren, organen en het elektro-chemische circuit en die veranderingen bereiken de gevoelswereld van Diana Ross. En behalve droefenis, boosheid en teleurstelling zullen er ook andere gedachten en gevoelens op kunnen komen, waarin Diana misschien (niet voor de eerste keer) gaat twijfelen of ze wel goed genoeg is, of ze het misschien gewoon niet verdient en vraagt ze zich af of ze ooit wel een trouwe ware zal tegenkomen, waarna ze zichzelf ook weer erg zielig gaat vinden. En daar verandert zo’n gouden plaat helemaal niets aan.  En zo komt ze nooit los van haar verleden. “    

Uit: https://dewereldenvanjan.blog/2023/05/07/19-diana-ross-en-haar-amygdala/ 

De wereld van het denken

In de eerste aflevering vergeleek ik onze denkwereld met ongedisciplineerde honden, die net als je gedachten voortdurend aandacht vragen en je de hele tijd willen waarschuwen voor gevaren die er eigenlijk niet zijn. Voor de honden zijn dat bijvoorbeeld voorbijgangers, ook als het geen postbodes zijn, bij de mensen kan dat van alles zijn waar ze bijvoorbeeld misschien een klein beetje tegen opzien, maar daarmee wel de hele dag bezig worden gehouden. Bij de paarden zag ik heel ander gedrag:

“ Bij de paarden werd ik altijd heel rustig. En voor mij was het niet alleen prettig, de paarden waren (en zijn nog steeds) voor mij ook een voorbeeld. Als ze eten hebben, voldoende kunnen bewegen en er is niet teveel gedoe in de groep, lijkt het wel of ze de hele tijd gewoon in stilte genieten. Gewoon, er zijn.

Wij zijn een doorontwikkeling van de zoogdieren (“zoogdier 2.0“) met fantastische capaciteiten. Ondertussen vertoont het gedrag van groepen mensen, in kleinere en grotere verbanden, veel overeenkomsten met het gedrag van de paarden. Maar de mogelijkheid om het grootste deel van de dag gedachteloos vredig te genieten, zoals de paarden in de kudde, zijn we als vanzelfsprekendheid al lang kwijtgeraakt.” 

Uit: https://dewereldenvanjan.blog/2023/02/26/8-bij-de-paarden/  

PS

Iets heel anders: vanmiddag 22 december 2024 om 15:00 uur is er een Kerstconcert in de Sint-Josephkerk, Jansstraat 43, Haarlem door het Koninklijk Haarlems Mannenkoor Zang en Vriendschap, waar ik al zestien jaar lid van ben. Soliste is Anouk Snellink en aan de vleugel speelt Gerrie Meijers. Dirigent: Arno Vree. Vrije toegang, bijdrage vrijwillig. Ik kan daar helaas zelf niet bij zijn, maar als jij wel gelegenheid hebt: een aanrader!