IN DE MAND MET JE GEDACHTEN

In de allereerste aflevering van “dewereldenvanjan”, met de titel Spiky, maakte ik een vergelijking tussen het gedrag van een hond en de werking van het denken. Het voortdurend blaffen van een hond vergeleek ik met opdringerige gedachten die ons ook vaak onnodig en bij voortduring lijken te willen waarschuwen voor van alles en nog wat. Wij hebben onze hond wat kunnen “temmen” door de lessen van een hondentrainster die bij ons aan huis was gekomen en binnen twee uur ons en onze hond heeft geleerd hoe we het nog plezieriger konden hebben door een aantal tips.

Eén van de lezers heeft gevraagd of ik wat meer van die hondentrainster kan vertellen en dat doe ik hieronder. En ik ga ook kijken of haar lessen ook kunnen helpen bij het “temmen” van onze gedachten. 

De trainer, ik noem haar even Trudy, heeft een tijd in de bergen geleefd te midden van roedels half wilde honden en heeft daar hun gedrag bestudeerd. Toen ze terugkwam constateerde ze dat de manier waarop mensen hier met honden omgaan mijlenver afstaat van natuurlijk gedrag. Trudy legde in de training die ze gaf de nadruk op de ondergeschikte en dienende rol van de hond. Daarbij past niet dat wij als leiders de hele tijd naar de hond gaan kijken, ons afvragen of de hond het wel naar zijn zin heeft en zo nee of we de hond niet moeten vermaken. En het past ook niet dat we de hele tijd koekjes geven als hij gewenst gedrag vertoont. 

De lessen
Met tientallen tips en instructies maakte ze duidelijk dat een hond zijn plaats moet kennen en in zijn mand moet blijven als er visite komt (“De visite komt niet voor de hond”), niet mag blaffen naar vreemden, niet naar je toekomen voor een aaitje en niet midden in de kring zitten. Als een hond trekt aan de lijn corrigeer je eerst met een rukje, zonodig een tweede en als dat niet helpt geef je hem een schop. Om hem te corrigeren als hij los loopt en hij gaat te ver weg dan geef je hem met een afstandsbediening een schokje door een schokjesapparaat om zijn nek. Onze hond had heel snel geleerd hoe hij zich moest gedragen, maar de middelen waarmee dat moest gebeuren pasten ons niet.

Toen Trudy weg ging hadden mijn geliefde en ik het allebei heel koud en op de een of andere manier ben ik binnen 14 dagen het stroomstoot-apparaatje onderweg verloren.

Wat we geleerd hebben
Er was veel wat we van de hondentrainer hebben geleerd. Ik heb na afloop meteen een overzicht gemaakt van alle instructies. 1) Bijvoorbeeld dat als je met de hond gaat rennen of aan de fiets met je mee laat lopen, de hond adrenaline produceert omdat het dier reageert alsof je samen achter een prooi aanzit en dat het daarom ook logisch lijkt dat als je iemand op de fiets passeert, de hond zijn tanden in de onderbenen zet van waarvan zo’n hond denkt: die moet neer. We hebben onze Spiky ook nooit meer losgelaten op de hondenuitlaat-weide, waar vaak meer dan tien honden als een gek achter elkaar lopen te rennen en soms ook vechten en die dus op zo’n moment niet in een bepaalde roedelorde zijn, wat de honden (en wolven) normaal gesproken altijd zijn.

Blaffende honden en opdringerige gedachten
En dan komt de vraag of de methoden van de hondentrainer ook bruikbaar zijn in de relatie die je hebt met je denken. Kun je je gedachten zien als een hulpje dat eigenlijk geen aandacht mag vragen behalve om je te waarschuwen als er iets ergs is, om je te herinneren aan iets belangrijks dat je moet doen en verder alleen aan het werk gaat als je erom vraagt en voor onbelangrijke dingen zijn mond moet houden? Want we worden toch wel erg moe van die voortdurende stroom gedachten.

De allereerste uitspraak die ik opgeschreven had na afloop van de les was: “laat de hond niet in je persoonlijke ruimte komen”. Ik vond dat eigenlijk wel een mooie om los te laten op onze verhouding met onze gedachten. We laten ons vaak meenemen door onze gedachten zonder dat we dat in de gaten hebben en identificeren ons daarmee. Terwijl gedachten vaak niet meer zijn dan een commentator op wat je aan het doen bent, een soort criticus die jou veroordeelt maar soms ook “applaus voor jezelf” geeft, eigenlijk een voortdurende podcast, die vaak eindigt met hetzelfde verhaaltje.

Afstand
Het lijkt goed om een soort afstand te creëren tot die blaffende praatjesmaker in je hoofd. En dan is de eerste vraag: heb je eigenlijk wel in de gaten dat je je hebt laten meenemen in die gedachtenwereld? De, voor mij steeds terugkerende, vraag: waar ben ik op dit moment mee bezig en is dat wat ik op dit moment wel wil? En dan, als je vaststelt dat je met je hoofd in je gedachtenwolk, je associatietrein, je interne papegaai of je podcast zit, zou je kunnen kijken of je in plaats daarvan aandacht kunt geven aan de dingen die je op dat moment doet of wilt doen.  

Voor mij helpt het bijvoorbeeld om een goede agenda altijd onder handbereik te hebben waarop ook de to-do dingetjes in staan. Daar hoef ik mijzelf dus niet de hele tijd aan te herinneren of mijzelf steeds af te vragen: “Er was toch iets wat ik moest doen, maar wat was het ook alweer”.

En iets heel simpels, maar o zo moeilijk: als je met iemand aan het praten bent, niet al de hele tijd in je hoofd zitten bedenken wat je reactie zal zijn. Eigenlijk kun je dan niet echt luisteren en op je laten inwerken wat je gesprekspartner eigenlijk wil zeggen.

En waar de hond de hele tijd voor het raam zit om te kijken of er postbodes of andere vijanden aankomen, kijken we naar het nieuws en bedenken we allemaal beren op de weg.

Vooral momenten waarop ik met fysieke dingen bezig ben, zoals wandelen, afwassen (ik bedoel vaatwasser in- of uitruimen), douchen en tandenpoetsen zijn voor mij mooie oefenmomenten om te kijken of ik het even zonder mijn gedachten kan stellen. En soms lukt dat. Een beetje. De gedachten blijven dan even in de hoek zitten in hun mandje.

Meer mogelijkheden om het wat stil te krijgen van binnen staan in blog 48. De gedachten zijn vrij. https://dewereldenvanjan.blog/2023/11/26/48-de-gedachten-zijn-vrij/

_____________________

1. Wanneer je dit overzicht (drie pagina’s A4) tips van Trudy wil ontvangen, stuur dan een mail naar koetjwm@gmail.com.

O O O O O O OO O O O

Foto: Jan

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor wekelijkse toezending; je kunt daar ook alle voorgaande berichten bekijken.