NIEUWS OVER HET NIEUWS

Ik kijk wel eens naar het nieuws op Nu.nl en een paar maanden geleden werd ik verrast door het bericht dat rapper Wiz Khalifa en vriendin Aguilar hun eerste kindje verwachten. Het stond bovenaan in de rubriek “Net binnen”. Ik dacht: waarom moet ik dat weten? Ik ken de vader en moeder niet en ben sowieso niet geïnteresseerd in rappers en al helemaal niet in hun privéleven.

Die vraag was voor mij aanleiding om het fenomeen nieuws te bekijken en hoe ik daar mee omga.

Het begint met buienradar.

Ik moet natuurlijk de dag beginnen met het kijken naar het weer. Ik ben een koukleum en heb wat huidproblemen en daarom kijk ik ’s winters altijd hoe erg het wel gaat worden en of mijn thermo-ondergoed al aan moet en ’s zomers of ik die dag nog een half uurtje kan zonnen, want dat is erg goed voor mijn huid. Buienradar geeft de voorziene zonkracht heel mooi aan, maar die voorspelling kan van uur tot uur veranderen, dus het checken blijft meestal niet beperkt tot één keer per dag.

Als ik dat dan heb gezien maak ik een rondje whatsapp, facebook en het nieuws. En dat kan wel tien keer op een dag gebeuren.

Wat een verspilling.

De grote lijn

Is wat als nieuws wordt gepresenteerd wel nieuws? Er gebeuren over de hele wereld ongelukken, sommige ernstiger dan anderen. Maar de algemene teneur is dat huizen, vervoersmiddelen en huishoudelijke spullen steeds veiliger worden. Waarom moet ik dan weten dat er in Pakistan een bus in een ravijn is gestort, er bij een frontale botsing in Drente twee doden zijn gevallen en vijf bejaarden in Kroatië bij een brand om het leven zijn gekomen? (O nee, het waren er zes.) En aan de andere kant weten we dat er dreigingen zijn rond de leefbaarheid van de aarde, de veiligheid en de democratische waarden in Europa en het ontbreken van wereldleiders die bij elkaar gaan zitten om te waken over het welzijn van alle wereldburgers. Maar ook daarvoor hoef je niet elke dag 10 keer naar het nieuws te kijken.

Verrassingen

Grote veranderingen in het wereldbeeld zien we soms helemaal niet aankomen. In 2020 was er in maart de wereldwijde corona-uitbraak en de inval in Oekraïne door Rusland vond plaats op 24 februari 2022. In de jaaroverzichten van het NOS-journaal 2019 en 2021, twee maanden daarvoor, kwam het woord virus respectievelijk Rusland helemaal niet voor. Ook de inval van Hamas in Israel kwam als een grote verrassing. Je kunt dus het nieuws volgen wat je wil, maar de grote gebeurtenissen die ons dagelijkse leven echt veranderen of die het beeld veranderen dat je hebt van de wereld zie je niet aankomen door van dag tot dag en van uur tot uur het nieuws te volgen. En van die grote gebeurtenissen neem je toch wel kennis. Toen de aanslagen op de Twin Towers hadden plaatsgevonden, spraken alle medereizigers in de trein daarover en dat heb ik verder nooit meegemaakt (nou ja, dat gebeurt ook als er weer eens vertraging is door een persoon op het spoor).

Bijblijven en meepraten

Waarom besteden we dan zoveel aandacht aan “nieuws”, dat eigenlijk bijna nooit een direct gevolg heeft voor ons persoonlijk leven? Voor mijzelf kan ik er wel een paar redenen voor verzinnen.

Ik wil graag “bijblijven”. Ik zat laatst te praten met een goede kennis van ons van over de 90 en die had het over “mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt”; ik dacht: nou, die is nog goed bij de tijd, dat wil ik ook als ik die leeftijd heb. En ik heb vrienden in een appgroep, met wie we ook op het nieuws reageren (vooral sport en politiek). De internationale politieke situatie van nu maakt me wat ongerust zonder dat ik een beeld heb van waar ik dan eigenlijk precies bang voor ben, maar ik wil er wel van dag tot dag over lezen. En als het over sport gaat dan zit daar vaak een chauvinisme in: hopen dat je favoriete club of “Nederland” wint. En misschien ben ik ook wel sensatiebelust.

Nieuwsdieet

Je leest wel veel over verslaafdheid aan social media, maar specifiek over het verslaafdheid aan het nieuws heb ik niet veel kunnen vinden. Het wordt algemeen positief beoordeeld als je het nieuws volgt, dat hebben we misschien al van huis uit meegekregen: de krant, het radionieuws van 8 uur, met aansluitend “de waterstanden van hedenmorgen” (Grave beneden de sluis + 10), 1 uur ’s middags met daarna op zondag de postduivenberichten en “De toestand van de wereld” door Mr. G.B.J. Hilterman en ’s avonds nog 6 uur. En vanaf de intree van de TV het Acht-uur Journaal). Maar alle nieuws dat je op een dag hoort en leest brengt je niets dichter bij inzicht in hoe de wereld in elkaar zit. Nieuws is versnipperd, opgeklopt en consumptiegereed gemaakt en wordt los van enige context aangeboden.

Ik kwam een boek tegen over dit onderwerp, geschreven door iemand die heeft besloten rigoureus af te zien van het lezen van en kijken naar nieuws 1). Hij suggereert dat nieuws voor de geest is wat suiker is voor het lichaam en zegt dat hij zich door het afzien van nieuws gelukkiger voelt, helderder kan denken, betere beslissingen neemt en tot waardevollere inzichten komt. En veel tijd overhoudt. En in zijn boek geeft hij 15 redenen voor zijn besluit, waarvan hij er vier geeft in de video 2) hieronder.

Hij besluit de video met de suggestie om de vrijgekomen tijd te besteden aan verdieping, bestuderen van achtergronden en het kennis nemen van onderwerpen die ons op het spoor kunnen zetten van zaken die richting geven aan ons leven.

Aandacht voor aandacht

Voor mij is het bekijken van nieuws iets waarop ik extra moet letten als ik mij afvraag: waaraan geef ik mijn aandacht van dag tot dag, van uur tot uur en – vooral – van minuut tot minuut en is dat wat ik echt wil. Ik denk dat ik dan best in de richting van een nieuwsdieet zou kunnen uitkomen.

PS. Die rapper Khalifa heeft een dochtertje gekregen, ze heet Kaydence en moeder en kind maken het goed. Ik heb de post op Instagram waarin dit bekend werd gemaakt natuurlijk meteen geliked.

_____________________

1. Rolf Dobelli. Het nieuwsdieet, 2020. Oorspr. Die Kunst des digitalen Lebens, 2019
2. Youtube-video van TED-talk met Rolf Dobelli

REACTIES OP VORIGE BLOG: “APPLAUS VOOR JEZELF”

Dank aan de lezers, van wie enkelen antwoord gaven op de vraag “hoe heet zo’n ding eigenlijk” toen ik het had over het instrument waarmee de klanten op de loopband bij de kassa duidelijk kunnen maken dat hun boodschappen niet bij die van klant voor of na hun behoren. Er is een officieel woord voor: “beurtbalkje”, een uitdrukking die nieuwe Nederlanders waarschijnlijk beter kennen dan Nederlanders die geen inburgeringscursus hebben gevolgd. Het is de uitkomst van een prijsvraag, dus niet voortgekomen uit spontane taalontwikkeling. Eerdergenoemde Evert noemde het voor zichzelf een “seperator”, een uitdrukking die scherper aangeeft wat de functie van zo’n balkje is; in Duitsland noemen ze het een Sachentrenner en daar geldt dat ook voor.

O O O O O O O O O O

foto: pexels.com/göksutaymaz

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor wekelijkse toezending; je kunt daar ook alle 69 voorgaande berichten bekijken.