OVER HET RICHTEN VAN DE AANDACHT

Het is alweer een jaar of dertig geleden. Ik zat in zo’n meditatiegroep waar ook van allerlei oefeningen werden gedaan om los te komen van verkramptheden, blokkades en in het algemeen van je verleden. Tijdens één van die oefeningen, waarin alle deelnemers door elkaar heen liepen en willekeurige geluiden maakten, werd ik door één van de begeleiders gevraagd: let op je handen. Die had ik dus samengevouwen op mijn rug en maakten wrijvende bewegingen, daarvan was ik me dus niet bewust, terwijl het wel een duidelijk signaal van onrust was; ik vond het dus spannend.

In die groep werd ook van tijd tot tijd aan de deelnemers gevraagd: “vertel me waar je bent; waar in je lichaam ben jij!” Ik was niet de enige die zei: “ik ben in mijn hoofd”. Maar tijdens de stilte-momenten in die meditatiecursus kon ik wel merken dat ik mijn hele lichaam tegelijk kon ervaren en dat ik daar dan middenin zat.

Ik moest aan die groepssessie denken toen ik Art Rooijakkers recentelijk op TV zag waar hij vertelde dat hij een tijdje uit de roulatie was met stemproblemen, die aan stress werden gerelateerd. Hij vertelde dat zijn vrouw, die refereerde aan het feit dat hij tijdens als ontspanning bedoelde fietstochtjes toch regelmatig tegelijk zakelijke telefoontjes afhandelde, tegen hem dan zei: “Je moet met je hoofd zijn waar je voeten zijn”.

Zingen bij de afwas

Maar zo werkt het niet. Er zijn nu eenmaal dingen die je prima tegelijk kunt doen, bijvoorbeeld afwassen en zingen, wat ik vroeger thuis altijd deed met mijn zus, toen nog zusje (tweestemmig Are You Sure van The Allisons).

Van de week zag ik een man, tweede helft dertig schat ik, op zo’n elektrische bakfiets waar voorin twee kinderen zaten, waarschijnlijk net van de buitenschoolse opvang opgehaald, met een snelheid van tegen de 40 km per uur met een mobiele telefoon tegen de onderkant van zijn kin gedrukt (in horizontale stand als een spuugbakje dat je bij de tandarts moet vasthouden) en dan keihard nog even die vergadering nabespreken van die middag. Hij was geconcentreerd met zijn werk bezig. Hij zal zich, met één hand aan het stuur, toch wel halfbewust zijn geweest van wat hij tegelijk op die fiets aan het doen was, maar zijn hoofd was bij die vergadering.

Of bij Albert Heijn, tussen de schappen doorwandelend, voerde iemand kneiterhard een zakelijk gesprek, ik denk absoluut niet bewust van het volume dat hij produceerde, en het ging maar door; maar op een gegeven moment liep het gesprek tot mijn opkomende opluchting duidelijk ten einde, waarna er, ter hoogte van de diepvriespizza’s, luid maar blijmoedig de vraag door de winkel galmde: “En hoe is eigenlijk met jou?”, waarop het gesprek nog een tijdje doorging. In dit geval heb ik wel het idee dat deze man zich helemaal afgesloten had van de buitenwereld en overgeconcentreerd was op het gesprek. En het is ook de vraag of hij met alle gewenste boodschappen thuis is gekomen.

Aandacht bij wat je doet

Uit een Amerikaans onderzoek 1) bleek dat gedurende bijna 50% van de tijd van geïnterviewden de aandacht niet was bij de dingen die ze deden op dat moment. Tegelijk werd vastgesteld dat op de momenten dat er wel aandacht was bij wat ze deden de gelukservaring hoger was. Het onderzoek werd dan ook gepresenteerd onder de naam “A wandering mind is an unhappy mind”.

Toen ik met mijn zusje zong bij de afwas of in het geval van de twee bellende mannen, situaties waarbij er geen sprake van een “wandering mind”: de aandacht ging naar zingen respectievelijk bellen. Het onderzoek gaat over het wegdwalen in een ongestructureerde gedachtenstroom, terwijl je fysiek iets doet waar je geen aandacht aan hoeft te geven.

En dat kan van alles zijn: huishoudelijke taken, wandelen, fietsen, als je moet wachten, aankleden, douchen, tanden poetsen, etc.  De uitspraak “je hoofd moet zijn waar je voeten zijn” lijkt vooral van toepassing te kunnen zijn op dit soort situaties. De uitspraak: “je hoofd moet zijn waar je voeten zijn” is een soort uitnodiging om ook als het routine-achtige handelingen zijn je aandacht daarop te richten. En als je buiten bent, om alles om je heen in je op te nemen en ook je lichaam ter ervaren.

Pijnlijke voeten

Sinds ruim een jaar volg ik op de dinsdagavond Chi Kung lessen (wordt ook wel Chi Gong genoemd), een energietraining gericht op ademhaling en innerlijke balans, met eenvoudige bewegingen meestal vanuit een staande positie. Afgelopen dinsdag heb ik een half uur stilgestaan, ik moest rustig blijven ademen, met alleen eens in de vijf minuten een verandering van de stand van de armen, en steeds nagaan of alles nog wel ontspannen was. Maar mijn voeten, ik had geen schoenen aan, gingen steeds meer pijn doen. Ik heb ze af en toe wat bewogen en door de pijn ging mijn aandacht daar steeds meer naar toe. Ik dacht toen: heb ik toch mooi mijn hoofd waar mijn voeten zijn. Zou de vrouw van Art Rooijakkers dat bedoeld hebben? En zou Chi Kung wat voor Art zijn? Ik werd er in ieder geval toch wel erg rustig van.

_________________________

1)Matthew A Killingsworth , Daniel T Gilbert; A wandering mind is an unhappy mind; Science nov 2010

O O O O O O O O O O O

Afbeelding: Chatgpt

Reacties zijn van harte welkom; openbare reacties kun je hieronder plaatsen; privé-reacties naar Jan kun je sturen naar koetjwm@gmail.com.

Op http://dewereldenvanjan.blog kun je je aanmelden voor toezending van nieuwe berichten, je kunt ook een mailtje naar koetjwm@gmail.com sturen. Op http://dewereldenvanjan.blog je kunt ook alle voorgaande berichten bekijken.

Berichten die je leuk vindt kun je uiteraard gewoon doorsturen naar familie, vrienden en kennissen.