OVER WAAR, MET WIE EN WAT IK BEN

Vandaag zitten we in de 26e week van de reis door De Werelden van Jan … en alleman. Je zou zeggen: halverwege, dus een mooi moment om te kijken waar we ondertussen overal zijn geweest, wat we hebben gezien en ervaren en misschien is het ook een goed moment om wat vooruit te kijken. 

Ik beloofde op de reis belevenissen, observaties, wetenschappelijke inzichten en open deuren. Uit de reacties van de lezers blijkt vaak herkenning en ik hoorde ook termen als eye-openers, inspirerend, informatie die “echt binnenkwam”. Maar ook: “niet veel nieuws, maar ik lees het wel iedere week”.  Inmiddels gaat de blog wekelijks naar meer dan 160 lezers en kwam de enige afmelding van iemand die de Nederlandse taal niet machtig was. Dank voor jullie aandacht en reacties.

Uitzoomen

26 Weken, dat is ook maar een getal. Het is niet een moment waarop vanzelfsprekend een inzicht ontstaat over wat we allemaal hebben meegemaakt op de reis en hoe we dat in een mooi overzicht zouden kunnen zetten. Ik kijk wel eens op Google Earth en als ik dan een stukje uitzoom ben ik alweer kwijt waar ik vandaan kwam. Zo is het met deze reis ook tot nu toe. En ondertussen kom ik nieuwe plekjes tegen die ik eerst goed wil bekijken voordat er een, mogelijk geabstraheerd, overall beeld ontstaat. Als het ooit zo ver zal komen.

Zo wil ik vandaag graag nog wat kwijt over bewustzijn van je omgeving en van je zelf. En dan is er eigenlijk geen rustdag, de reis gaat gewoon door.

Waar ben ik? 

Ik word wel eens wakker met de vraag: waar ben ik? Als het vroeg in de nacht is probeer ik te bedenken waar de deur van de slaapkamer op uitkomt en dan denk ik: het is de deur naar de huiskamer. Niet die van mijn eigen huis, maar van mijn ouderlijk huis in de Bilderdijkstraat in Amsterdam. Als ik vanuit de zogenaamde ‘jongenskamer’ naar de WC moest, moest ik eerst door de huiskamer. Ik herinner me nog goed het geribbelde en daardoor ondoorzichtige raampje in die deur. Het duurt dan even voordat ik me realiseer dat ik naast mijn geliefde lig, vijftig jaar nadat ik uit de Bilderdijkstraat ben vertrokken om met mijn latere eerste echtgenote te gaan samenwonen. 

Met wie ben ik? 

Midden in de nacht is er ook nog steeds even tijd nodig om me te realiseren hoe mijn sociale omgeving er op dat moment er uit ziet. Zo schoot ik onlangs wakker met de gedachte: “ Shit, mijn broer Ton is nog niet thuis”. En dat terwijl het al meer dan vijftig jaar geleden is dat we onder één dak woonden; vanaf mijn 16e was ik sowieso al niet in de positie om te ervaren of hij ’s avonds of ’s nachts was thuisgekomen omdat hij toen de zolderkamer ging bewonen en ik hem niet zag of hoorde. 

Wat ben ik?

Misschien heb je ook wel dat soort ervaringen in de halfslaap. Er lopen dan allemaal feiten door elkaar heen, er worden onverwachte verbanden gelegd en het besef van tijd is niet aanwezig. Maar de volgende ervaring heb ik maar één keer meegemaakt en die vond ik wel heel bijzonder.

Het is me een keer overkomen, een jaar of dertig geleden, dat ik ’s ochtends wakker werd en niet wist wat ik was. Dat duurde niet lang, want spoedig daarna had ik het gevoel alsof ik vanuit iets heel kleins, een klein insect of een slakje, geleidelijk in een menselijk lichaam schoof. 

Gelukkig komt de vraag wat ik ben overdag niet zo vaak in me op en inmiddels heb ik ook een verklaring voor dit verschijnsel gelezen: Damasio stelt in Ik voel dus ik ben *) dat het zelfbeeld steeds opnieuw moet worden gecreëerd en dat het ’s nachts buiten de droomfases niet beschikbaar is. Als je dan vanuit een droomloze slaapperiode wakker wordt, is er in eerste instantie nog even geen zelfbeeld beschikbaar. Je hebt blijkbaar een actief korte termijn geheugen nodig om te weten wat en wie je bent. De rest van de dag is dat er wel aldoor en het wordt steeds opnieuw samengesteld. 

En dan komen we op deze dag toch weer een interessant feit tegen: het beeld van en over jezelf verdwijnt als sneeuw voor de zon zodra je gaat slapen. Pas als je iets (hoe klein dan ook) herinnert na het wakker worden, gaan je hersens aan de gang om opnieuw een zelfbeeld samen te stellen, dat er best weer wat anders uit kan zien dan het beeld van gisteren; misschien door je dromen of door de wetenschap dat je die dag iets engs moet doen waardoor je de dag begint met een veel minder positief zelfbeeld dan waarmee je bent gaan slapen. 

Het vervolg

Er zal nog veel te ontdekken zijn op onze reis. Zoals het er nu naar uitziet zijn er nog wat interessante items uit onze denkwereld: wat geloven we en hopen we en het zal ook gaan over drogredenen en succes.  Over het gevoelsleven: de rol van schuld en schaamte, geluk en liefde. En we “kijken” nog wat verder naar het waarnemen en naar jezelf zijn. En naar wat verder ter tafel komt. En bij leven en welzijn maken we dit jaar de 52 weken op reis vol.

Ik verheug me op het komende half jaar en ben benieuwd wat we tegenkomen; ook voor mij vaak een verrassing.

Als je nog een onderwerp hebt dat op onze reis niet mag ontbreken, aarzel niet dat te melden in een reactie of een mailbericht.

Aarzel ook niet om anderen te wijzen op de mogelijkheid van een (gratis!) abonnement op de blogs van dewereldenvanjan.blog (op die website hoef je alleen maar je mailadres op te geven, meer niet).

Reacties via de website of rechtstreeks aan mij zijn sowieso welkom.

O O O O O O O O O

*) Antonio Damasio. Ik voel dus ik ben. Oorspr. The Feeling of What Happens. 1999

Illustratie: Johan Leo Koet

Aanmelden voor (gratis) wekelijkse toezending: op de website http://www.dewereldenvanjan.blog; daarop vind je ook alle eerder verschenen berichten

Bericht niet ontvangen? Check je spambox

Reageren naar Jan: mail naar koetjwm@gmail.com

Reacties die je hieronder invult kunnen voor andere lezers zichtbaar worden